Montaż fotowoltaiki w Niemczech — obowiązki podwykonawcy
Zgłoszenie pracowników, płaca minimalna 13,90 €, SOKA-BAU przy montażu PV, 15 % potrącenia bez Freistellungsbescheinigung, odwrotne obciążenie VAT, kary umowne i kontrola celna na farmie.
Montujesz konstrukcje i moduły, budujesz farmę jako generalny wykonawca albo prowadzisz jej serwis? Sprawdzamy umowy EPC, podwykonawcze i O&M, negocjujemy je z inwestorem lub generalnym wykonawcą, a gdy dochodzi do sporu, dochodzimy zapłaty i bronimy przed karami umownymi. Z Tobą rozmawiamy po polsku, a umowy i pisma przygotowujemy po niemiecku albo po angielsku.
Większość sporów zaczyna się od umowy podpisanej w pośpiechu, tuż przed wejściem na budowę albo przed przejęciem serwisu farmy.
Inwestor przysyła kontrakt EPC albo O&M po angielsku, z prawem niemieckim jako właściwym. Pojęcia takie jak liquidated damages czy taking-over ocenia się wtedy według prawa niemieckiego, bo prawo właściwe dla umowy rządzi jej wykładnią (art. 12 ust. 1 lit. a rozporządzenia Rzym I).
Umowa O&M gwarantuje określoną dostępność instalacji w roku, a za każdy brakujący punkt procentowy przewiduje karę. O wyniku decydują definicje: co wlicza się do niedostępności, jakie przestoje są wyłączone i czy kary mają górny limit.
Instalacja pracuje i oddaje energię do sieci, a zamawiający nie podpisuje odbioru, bo czeka na testy, dokumentację albo usunięcie drobnych usterek. Tymczasem od odbioru (Abnahme) zależy wymagalność wynagrodzenia (§ 641 ust. 1 zd. 1 BGB) i początek biegu przedawnienia roszczeń z wad (§ 634a ust. 2 BGB).
Inne warunki gruntowe niż w badaniach, zmieniony układ stołów, dodatkowe trasy kablowe albo przesunięty termin przyłącza. Czy należy się dopłata albo dłuższy termin, zależy od podziału ryzyk w umowie i od tego, co zgłoszono na piśmie w trakcie robót.
Generalny wykonawca potrąca kary, zatrzymuje kaucję (Sicherheitseinbehalt) albo wstrzymuje ostatnią ratę do czasu rozliczenia z inwestorem. Klauzule uzależniające zapłatę od zapłaty inwestora (pay when paid) wymagają sprawdzenia w konkretnej umowie.
Służby celne sprawdzają zgłoszenia pracowników delegowanych i płacę minimalną, a SOKA-BAU pyta o składki na fundusz urlopowy. Przy montażu PV odpowiedź na pytanie o SOKA-BAU zależy od rodzaju prac i od tego, kto je prowadzi i wykonuje.
Umowę EPC albo O&M zwykle przygotowuje inwestor lub generalny wykonawca. Pokazujemy, gdzie kontrakt przerzuca na Ciebie ryzyka, których nie ująłeś w cenie, i proponujemy konkretne zmiany.
Budowa farmy PV pod klucz: zakres i interfejsy, harmonogram, testy i odbiór, gwarancje wykonawcy, kary za opóźnienie oraz zabezpieczenia.
Montaż konstrukcji, modułów, falowników i okablowania: zakres, obmiar, wynagrodzenie, potrącenia oraz obowiązki przeniesione z umowy głównej na podwykonawcę (flow-down).
Serwis prewencyjny i naprawczy, czasy reakcji, gwarancja dostępności, wskaźnik sprawności (Performance Ratio), części zamienne, raportowanie i prace dodatkowe.
Umowy ramowe z generalnymi wykonawcami, pojedyncze zlecenia oraz ogólne warunki zamawiającego dołączane do zamówień, które zmieniają treść uzgodnionej oferty.
Gwarancje bankowe i ubezpieczeniowe (Bürgschaften), kaucje, gwarancje spółki matki: wysokość, termin zwrotu, warunki wypłaty i zapisy o zapłacie na pierwsze żądanie.
Umowy z własnymi podwykonawcami i dostawcami, tak żeby ryzyka z umowy głównej, kary i obowiązki dokumentacyjne nie zostały wyłącznie po Twojej stronie.
Kto odpowiada za przyłącze, stację transformatorową, drogi dojazdowe, ogrodzenie, monitoring i dokumentację dla operatora sieci. Każda luka na styku zakresów to przyszły spór o dopłatę.
Stawka kary za dzień, górny limit i to, czy kara wymaga winy wykonawcy. W warunkach, które druga strona przygotowała dla wielu umów (AGB), zbyt wysoka kara może być nieskuteczna (§ 307 ust. 1 zd. 1 BGB).
Wzór liczenia, okres rozliczeniowy i wyłączenia: awarie sieci, ograniczenia mocy na polecenie operatora, siła wyższa, oczekiwanie na części od producenta. Do tego relacja kar do Twojego wynagrodzenia.
Łączny limit odpowiedzialności, wyłączenie utraconego zysku i szkód pośrednich oraz relacja kar do odszkodowania. Jeżeli umowa milczy, wierzyciel może żądać kary jako minimalnej kwoty szkody i dochodzić szkody wyższej (§ 340 ust. 2, § 341 ust. 2 BGB).
Kiedy następuje odbiór, czy dopuszczalny jest odbiór częściowy i jakie testy go warunkują. Do odbioru ryzyko przypadkowego zniszczenia dzieła, np. kradzieży kabli z placu budowy, ponosi co do zasady wykonawca (§ 644 ust. 1 zd. 1 BGB).
Harmonogram płatności, kaucje, gwarancje i terminy ich zwrotu. Przy umowie o roboty budowlane wykonawca może żądać zabezpieczenia zapłaty, a umowa nie może tego prawa wyłączyć (§ 650f ust. 1 i 7 BGB).
Do ukończenia dzieła zamawiający może wypowiedzieć umowę w każdym czasie bez podania przyczyny, ale wykonawcy należy się wtedy umówione wynagrodzenie pomniejszone o zaoszczędzone koszty oraz o to, co wykonawca zarobił albo złośliwie zaniechał zarobić dzięki innemu wykorzystaniu swojej pracy (§ 648 zd. 1 i 2 BGB). Umowy często to zmieniają, więc sprawdzamy rozliczenie i przekazanie dokumentacji.
Prawo właściwe, sąd państwowy albo arbitraż, miejsce postępowania oraz wersja językowa rozstrzygająca przy rozbieżnościach między tekstem angielskim i niemieckim.
Po sprawdzeniu dostajesz krótki raport: które klauzule są groźne, jak duże jest ryzyko finansowe i co proponujemy w zamian. Zmiany nanosimy w trybie śledzenia zmian w języku kontraktu, po niemiecku albo po angielsku, z komentarzami, które możesz przekazać drugiej stronie. Wycenę sprawdzenia poznasz przed zleceniem.
Dobra poprawka to połowa sukcesu. Druga połowa to uzasadnienie, które przekona dział prawny drugiej strony, i kolejność ustępstw zaplanowana przed pierwszą rundą rozmów.
Razem z Tobą i kierownikiem projektu ustalamy, które zmiany są warunkiem podpisu, które są ważne, a z których możesz zrezygnować. Pozycje wyceniamy w euro, żeby ustępstwa nie były przypadkowe.
Do każdej zmiany dołączamy krótkie uzasadnienie po niemiecku lub po angielsku: rynkowy standard, rozsądny podział ryzyk, a gdy trzeba, argument z przepisów o ogólnych warunkach umów.
Prowadzimy korespondencję i rundy komentarzy w dokumencie, uczestniczymy w spotkaniach online z inwestorem albo generalnym wykonawcą, w Twoim imieniu albo jako wsparcie w tle.
Zamykamy tekst, sprawdzamy odwołania i załączniki, a kierownikowi projektu przekazujemy listę terminów, zawiadomień i obowiązków raportowych, których nie wolno przegapić.
Warunki przygotowane przez jedną stronę dla wielu umów to w prawie niemieckim ogólne warunki handlowe (Allgemeine Geschäftsbedingungen, § 305 ust. 1 zd. 1 BGB). Jeżeli taka klauzula jest nieskuteczna, umowa obowiązuje dalej, a w miejsce klauzuli wchodzą przepisy ustawy (§ 306 ust. 1 i 2 BGB). Warunki uzgodnione przez strony indywidualnie nie są jednak wzorcem (§ 305 ust. 1 zd. 3 BGB) i tej kontroli nie podlegają. Dlatego przed negocjacjami oceniamy, które zapisy trzeba zmienić wprost, a które lepiej zostawić bez dyskusji.
Przy budowie farmy o pieniądzach decydują pisma wysłane w trakcie robót, a nie dopiero dokumenty zebrane przy rozliczeniu.
Przy umowie z VOB/B dopłata za zmianę zleconą przez zamawiającego wynika z § 2 ust. 5 VOB/B, a za świadczenie dodatkowe z § 2 ust. 6 VOB/B, który wymaga zapowiedzi wynagrodzenia przed rozpoczęciem prac. Przy umowie o roboty budowlane opartej na BGB zmiany regulują § 650b i § 650c BGB.
Opóźnione przyłącze do sieci, brak modułów dostarczanych przez zamawiającego albo nieprzejezdne drogi budowy zgłaszaj niezwłocznie na piśmie (Behinderungsanzeige). Bez zgłoszenia przeszkodę uwzględnia się tylko wtedy, gdy zamawiający oczywiście znał fakty i ich wpływ na roboty (§ 6 ust. 1 VOB/B).
Wątpliwości co do badań gruntu, statyki konstrukcji albo komponentów dostarczonych przez zamawiającego zgłaszaj niezwłocznie na piśmie, w miarę możliwości przed rozpoczęciem prac (Bedenkenanmeldung, § 4 ust. 3 VOB/B). Za wadę wynikającą z takich okoliczności wykonawca odpowiada, chyba że zgłoszenie złożył (§ 13 ust. 3 VOB/B).
Uruchomienie instalacji i protokoły techniczne nie są automatycznie odbiorem w rozumieniu § 640 BGB, a z powodu nieistotnych wad zamawiający nie może odmówić odbioru (§ 640 ust. 1 zd. 2 BGB). Gdy zamawiający zwleka, wykonawca może po ukończeniu robót wyznaczyć mu odpowiedni termin. Jeżeli zamawiający w tym terminie nie odmówi odbioru ze wskazaniem co najmniej jednej wady, dzieło uważa się za odebrane (§ 640 ust. 2 BGB).
Termin na roszczenia z wad biegnie od odbioru (§ 634a ust. 2 BGB). Wynosi 2 lata dla dzieła polegającego na wytworzeniu, serwisie lub zmianie rzeczy i 5 lat przy budowli (§ 634a ust. 1 nr 1 i 2 BGB), a przy VOB/B dla budowli co do zasady 4 lata (§ 13 ust. 4 nr 1 VOB/B). W jednej ze spraw BGH przyjął termin 5 lat dla instalacji PV dodatkowo zamontowanej na dachu istniejącej hali i wskazał, że urządzenie techniczne połączone na stałe z gruntem, bezpośrednio albo przez budynek, może samo być budowlą (Bauwerk), jeżeli ma być trwale użytkowane (wyrok z 2.06.2016 – VII ZR 348/13). O farmach wolnostojących BGH wprost nie rozstrzygnął, dlatego termin warto ustalić w umowie.
Przy umowie o roboty budowlane wynagrodzenie jest wymagalne po odbiorze i wystawieniu sprawdzalnej faktury końcowej (§ 650g ust. 4 BGB). Wykonawca może też żądać zabezpieczenia zapłaty (§ 650f ust. 1 BGB). Przy zwłoce przedsiębiorcy należą się odsetki o 9 punktów procentowych wyższe od stopy bazowej i ryczałt 40 euro (§ 288 ust. 2 i 5 BGB).
Umowa serwisowa trwa latami, a jej ryzyka ujawniają się dopiero przy pierwszym gradobiciu, awarii falownika albo sporze o raport dostępności.
Liczy się wzór: czy dostępność mierzy się czasem czy energią, w jakim okresie i jakie zdarzenia są wyłączone, np. przerwy w sieci, polecenia ograniczenia mocy od operatora, siła wyższa, oczekiwanie na części od producenta albo brak dostępu do terenu.
Tabela kar powinna mieć próg, stawkę i roczny limit, a kary za dostępność i za wskaźnik sprawności nie powinny się sumować za to samo zdarzenie. Warto też zapisać wprost, czy kara zamyka dalsze roszczenia za to samo zdarzenie i czy liczy się do limitu odpowiedzialności.
Katalog prac objętych ryczałtem, czasy reakcji i usunięcia awarii oraz cennik prac dodatkowych. Bez nich każda wymiana kabla, koszenie terenu czy mycie modułów staje się sporem o to, czy mieściło się w cenie.
Limit roczny i łączny, wyłączenie utraconego zysku i szkód pośrednich oraz ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej z sumą dopasowaną do limitu. W ogólnych warunkach umów takie wyłączenia mają granice (§ 307 BGB), dlatego ich brzmienie wymaga precyzji.
Kiedy inwestor może wypowiedzieć umowę bez podania przyczyny, jaką rekompensatę wtedy płaci i co serwisant przekazuje następcy: dokumentację, dane z monitoringu, części zamienne i dostępy do systemów.
Gdy ta sama firma buduje farmę i ją serwisuje, gwarancja z umowy budowlanej i obowiązki z umowy O&M muszą do siebie pasować. Przy VOB/B dla części elektrotechnicznych, których serwis wpływa na bezpieczeństwo i działanie, termin roszczeń z wad wynosi 2 lata, jeżeli strony nie umówiły inaczej, a zamawiający zdecydował się nie powierzać wykonawcy serwisu na czas biegu tego terminu (§ 13 ust. 4 nr 2 VOB/B). Powierzenie serwisu wpływa więc także na odpowiedzialność za wady z budowy.
Przy dużej farmie kontrola celna albo pismo z SOKA-BAU potrafi kosztować więcej niż spór o jedną fakturę.
Pracodawca z siedzibą za granicą, który zatrudnia pracowników w Niemczech m.in. w budownictwie, zgłasza ich służbom celnym przed rozpoczęciem każdego zlecenia (§ 16 ust. 1 MiLoG w zw. z § 2a ust. 1 nr 1 SchwarzArbG). Zaświadczenie A1 dotyczy ubezpieczenia społecznego, a nie wynagrodzenia i składek urlopowych.
Przedsiębiorca, który zleca prace innemu przedsiębiorcy, odpowiada jak poręczyciel, który zrzekł się zarzutu uprzedniej egzekucji, za wypłatę minimalnego wynagrodzenia netto przez tego przedsiębiorcę i dalszych podwykonawców oraz za ich składki do wspólnych instytucji stron układów zbiorowych, takich jak SOKA-BAU (§ 14 AEntG, § 13 MiLoG). Stąd oświadczenia, kontrole dokumentów i kaucje w umowach podwykonawczych.
Montaż i instalacja fotowoltaiki to prace jednocześnie budowlane i elektroinstalacyjne. Według Federalnego Trybunału Pracy o objęciu układami zbiorowymi budownictwa decyduje wtedy, kto te prace prowadzi lub wykonuje. W sprawie, w której wszystkie prace nadzorowało dwóch mistrzów elektrotechniki, zakład nie podlegał tym układom, a instytucja pobierająca składki przegrała spór o 102 423,13 euro (BAG, wyrok z 27.04.2022 – 10 AZR 263/19).
Najwięcej da się zrobić przed podpisem. Włączamy się jednak na każdym etapie, także gdy spór już trwa.
Umowa z załącznikami, specyfikacja, harmonogram i korespondencja. W krótkiej rozmowie ustalamy, na czym zależy Ci najbardziej i do kiedy trzeba podpisać. Wycenę poznasz przed zleceniem.
Raport po polsku, zmiany w trybie śledzenia w języku umowy, propozycje brzmień i uzasadnienia dla drugiej strony.
Rundy komentarzy, spotkania z inwestorem lub generalnym wykonawcą, zamknięcie wersji do podpisu i ściąga obowiązków dla kierownika projektu.
Zapowiedzi i zawiadomienia w trakcie budowy, pisma w sprawie odbioru, zastrzeżenia i rozliczenia, a gdy trzeba, postępowanie przed sądem w Niemczech.
Prowadzi spory polskich firm budowlanych i montażowych w Niemczech o wynagrodzenie, roboty dodatkowe i odbiory. Sprawdza i negocjuje umowy wykonawcze, także w języku angielskim. Rozprawę doktorską na Europejskim Uniwersytecie Viadrina poświęcił roszczeniom za roboty dodatkowe przy wynagrodzeniu ryczałtowym.
Zobacz sylwetkę →
Negocjuje i opiniuje umowy handlowe, doradza przy projektach inwestycyjnych oraz przy delegowaniu personelu do Niemiec. Doświadczenie zdobywała m.in. w doradztwie dla dużego operatora energetycznego w Niemczech.
Zobacz sylwetkę →Dostępność, kary, limity odpowiedzialności, prace dodatkowe, wypowiedzenie i przekazanie serwisu. Lista kontrolna dla serwisantów i wykonawców farm fotowoltaicznych.
Tak. Umowy przy projektach fotowoltaicznych w Niemczech często są spisane po angielsku, ale z prawem niemieckim jako właściwym. Sprawdzamy je w języku oryginału, raport ryzyk przygotowujemy po polsku, a poprawki nanosimy w języku umowy. Angielskie pojęcia, np. liquidated damages albo taking-over, ocenia się wtedy według prawa niemieckiego, bo prawo właściwe dla umowy rządzi jej wykładnią (art. 12 ust. 1 lit. a rozporządzenia Rzym I).
Tak. Możemy prowadzić korespondencję i spotkania w Twoim imieniu albo przygotowywać poprawki i uzasadnienia, które przekazujesz drugiej stronie sam. Wybór zależy od relacji z kontrahentem, etapu rozmów i tego, kto dotąd prowadził negocjacje.
To zależy od objętości umowy, liczby załączników i terminu podpisu. Termin i koszt ustalamy przed zleceniem. Przy pilnym podpisie zaczynamy od klauzul o największym ryzyku finansowym: kar umownych, limitów odpowiedzialności, gwarancji i zabezpieczeń.
Nie zawsze. Kara zapisana w warunkach, które druga strona przygotowała dla wielu umów, podlega kontroli z § 307 BGB. BGH uznał za nieskuteczną klauzulę kary umownej we wzorcu zamawiającego w umowie o roboty budowlane, jeżeli górna granica kary przekracza 5% wynagrodzenia (wyrok zaoczny z 23.01.2003 – VII ZR 210/01). Punktem odniesienia jest wynagrodzenie według prawidłowego rozliczenia końcowego (Abrechnungssumme), dlatego przy umowie na ceny jednostkowe nie wystarczy limit liczony od sumy z pisma zlecającego (wyrok z 15.02.2024 – VII ZR 42/22). Kara uzgodniona indywidualnie tej kontroli nie podlega (§ 305 ust. 1 zd. 3 BGB), a kupiec nie może żądać obniżenia przez sąd kary przyrzeczonej w ramach swojego przedsiębiorstwa (§ 348 HGB).
Po ukończeniu robót wyznacz zamawiającemu na piśmie odpowiedni termin na odbiór. Jeżeli w tym terminie nie odmówi odbioru ze wskazaniem co najmniej jednej wady, dzieło uważa się za odebrane (§ 640 ust. 2 BGB). Sprawdź też, czy umowa nie uzależnia odbioru od testów, dokumentacji powykonawczej albo zgody operatora sieci, bo te warunki trzeba wtedy spełnić i udokumentować.
Nie automatycznie. Montaż fotowoltaiki to prace jednocześnie budowlane i elektroinstalacyjne, a Federalny Trybunał Pracy uznał, że decyduje wtedy, kto je prowadzi lub wykonuje. Zakład, w którym prace nadzorowali mistrzowie elektrotechniki, nie podlegał układom zbiorowym budownictwa (BAG, wyrok z 27.04.2022 – 10 AZR 263/19). Ocena wymaga dokumentów o rodzaju prac, kwalifikacjach i nadzorze.
Tak, w zakresie płacy minimalnej i składek. Przedsiębiorca, który zleca prace innemu przedsiębiorcy, odpowiada jak poręczyciel, który zrzekł się zarzutu uprzedniej egzekucji, za wypłatę minimalnego wynagrodzenia netto przez niego i jego dalszych podwykonawców oraz za składki do wspólnych instytucji stron układów zbiorowych, takich jak SOKA-BAU (§ 14 AEntG, § 13 MiLoG). Dlatego generalni wykonawcy żądają oświadczeń i dokumentów od podwykonawców, a Ty możesz żądać tego samego od swoich.
Tak. Kancelaria ma siedzibę we Frankfurcie nad Odrą i prowadzi sprawy firm z branży fotowoltaicznej w całych Niemczech. Z Tobą rozmawiamy po polsku, a umowy, korespondencję i pisma przygotowujemy po niemiecku albo po angielsku. Wycenę poznasz przed zleceniem.
Zgłoszenie pracowników, płaca minimalna 13,90 €, SOKA-BAU przy montażu PV, 15 % potrącenia bez Freistellungsbescheinigung, odwrotne obciążenie VAT, kary umowne i kontrola celna na farmie.
Farma pracuje, a zamawiający nie podpisuje odbioru? Odbiór a uruchomienie, fikcja odbioru w BGB i VOB/B, odbiór częściowy, wspólne ustalenie stanu i terminy odpowiedzialności za wady.
Werkvertrag czy Dienstvertrag, wzór dostępności i wyłączenia, kara umowna a ryczałt szkody, limity odpowiedzialności w AGB, wypowiedzenie i styk z gwarancją EPC — z perspektywy serwisanta.
Napisz, jaka to umowa (EPC, podwykonawcza, O&M), kto jest drugą stroną, w jakim języku jest kontrakt i do kiedy trzeba go podpisać. Przy sporze podaj etap: budowa, odbiór, serwis albo rozliczenie. Wycenę poznasz przed zleceniem.
Aktualnie wyświetlana jest treść zastępcza z Instagram. Aby uzyskać dostęp do rzeczywistej treści, kliknij poniższy przycisk. Pamiętaj, że spowoduje to udostępnienie danych zewnętrznym operatorom.
Więcej informacjiAktualnie wyświetlana jest treść zastępcza z Google Maps. Aby uzyskać dostęp do rzeczywistej treści, kliknij poniższy przycisk. Pamiętaj, że spowoduje to udostępnienie danych zewnętrznym operatorom.
Więcej informacjiAktualnie wyświetlana jest treść zastępcza z Google Maps. Aby uzyskać dostęp do rzeczywistej treści, kliknij poniższy przycisk. Pamiętaj, że spowoduje to udostępnienie danych zewnętrznym operatorom.
Więcej informacjiAktualnie wyświetlana jest treść zastępcza z Vimeo. Aby uzyskać dostęp do rzeczywistej treści, kliknij poniższy przycisk. Pamiętaj, że spowoduje to udostępnienie danych zewnętrznym operatorom.
Więcej informacjiAktualnie wyświetlana jest treść zastępcza z YouTube. Aby uzyskać dostęp do rzeczywistej treści, kliknij poniższy przycisk. Pamiętaj, że spowoduje to udostępnienie danych zewnętrznym operatorom.
Więcej informacjiAktualnie wyświetlana jest treść zastępcza z Instagram. Aby uzyskać dostęp do rzeczywistej treści, kliknij poniższy przycisk. Pamiętaj, że spowoduje to udostępnienie danych zewnętrznym operatorom.
Więcej informacji