BWLAW – kancelaria adwokacka w Niemczech
EN DE PL
Kontakt z adwokatem
Fotowoltaika

Montaż fotowoltaiki w Niemczech jako podwykonawca: zgłoszenia, SOKA-BAU, podatki i umowa

Montaż fotowoltaiki w Niemczech na zlecenie generalnego wykonawcy farmy PV wymaga od podwykonawcy, także firmy z Polski, kilku kroków przed wjazdem ekipy na pole. Pracowników trzeba zgłosić służbom celnym, płacić im co najmniej 13,90 € brutto za godzinę i ewidencjonować czas pracy. Bez zaświadczenia Freistellungsbescheinigung zamawiający potrąci 15 % wynagrodzenia. Wyjaśniamy też, kiedy montaż PV podlega SOKA-BAU, kto rozlicza VAT, za co odpowiada generalny wykonawca i co wpisać w umowę podwykonawczą.

dr Artur Barczewski
dr Artur BarczewskiRechtsanwalt · radca prawny
≈ 14 min czytania
aktualizacja: wrzesień 2026

Co musi zrobić firma z zagranicy przed pierwszym dniem montażu w Niemczech?

Pracodawca z siedzibą za granicą musi przed rozpoczęciem każdego zlecenia zgłosić zatrudnionych w Niemczech pracowników służbom celnym, w języku niemieckim (§ 16 ust. 1 zd. 1 niemieckiej ustawy o płacy minimalnej, Mindestlohngesetz, MiLoG, w zw. z § 2a ust. 1 nr 1 ustawy o zwalczaniu pracy nierejestrowanej, Schwarzarbeitsbekämpfungsgesetz, SchwarzArbG). Musi też płacić co najmniej płacę minimalną, ewidencjonować czas pracy i zadbać, by pracownicy mieli przy sobie dokumenty tożsamości.

Zgłoszenie przesyła się przez portal służb celnych Meldeportal-Mindestlohn (§ 1 ust. 1 rozporządzenia w sprawie obowiązków zgłoszeniowych, Mindestlohnmeldeverordnung, MiLoMeldV). Zawiera m.in. dane pracowników, początek i przewidywany czas pracy, miejsce pracy, miejsce przechowywania dokumentów w Niemczech, pełnomocnika do doręczeń z adresem w Niemczech oraz dane zleceniodawcy (§ 16 ust. 1 zd. 2 MiLoG). Zmiany zgłasza się niezwłocznie (§ 16 ust. 1 zd. 3 MiLoG).

Gdy ekipy pracują przed 6:00 lub po 22:00, w systemie zmianowym albo w kilku miejscach tego samego dnia, zamiast zwykłego zgłoszenia składa się plan wykorzystania pracowników (Einsatzplanung) na okres do trzech miesięcy (§ 2 ust. 1 i 2 MiLoMeldV).

Od 01.01.2026 płaca minimalna wynosi 13,90 € brutto za godzinę, a od 01.01.2027 wyniesie 14,60 € (§ 1 piątego rozporządzenia o wysokości płacy minimalnej, MiLoV5). Obowiązek dotyczy także pracodawców z siedzibą za granicą (§ 20 MiLoG). Przykład: monter, który przepracował w miesiącu na farmie 180 godzin, musi otrzymać co najmniej 2.502 € brutto.

Początek, koniec i czas trwania dziennej pracy trzeba zapisać do końca siódmego dnia kalendarzowego po dniu pracy i przechowywać te zapisy co najmniej dwa lata (§ 17 ust. 1 zd. 1 MiLoG). Dokumenty do kontroli płacy minimalnej przechowuje się w Niemczech, po niemiecku, przez cały czas zlecenia, a na żądanie służb także w miejscu pracy (§ 17 ust. 2 MiLoG).

Każdy pracownik musi mieć przy sobie dowód osobisty albo paszport, a pracodawca musi go o tym wcześniej pisemnie pouczyć i przechowywać pouczenie (§ 2a ust. 1 nr 1 i ust. 2 SchwarzArbG). Zaświadczenie A1 z ZUS potwierdza tylko, że pracownik pozostaje w polskim systemie ubezpieczeń społecznych, jeżeli przewidywany czas pracy nie przekracza 24 miesięcy i nie zastępuje on innej osoby delegowanej (art. 12 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 883/2004). Więcej o delegowaniu pracowników do Niemiec.

Za brak zgłoszenia grozi grzywna do 30.000 €, za brak ewidencji czasu pracy do 50.000 €, a za niewypłacenie płacy minimalnej do 500.000 € (§ 21 ust. 1 nr 6, 8 i 13 oraz ust. 3 MiLoG). Brak dokumentu tożsamości przy sobie kosztuje do 5.000 € (§ 8 ust. 2 nr 1 i ust. 5 SchwarzArbG).

Czy montaż fotowoltaiki podlega SOKA-BAU?

Nie automatycznie. Decyduje, jakie prace zakład wykonuje przeważająco w czasie pracy, a przy montażu PV także to, kto te prace prowadzi i nadzoruje. Federalny Trybunał Pracy (Bundesarbeitsgericht, BAG) w wyroku z 27.04.2022 – 10 AZR 263/19 uznał zakład montujący instalacje PV pod nadzorem mistrzów elektrotechniki za zakład elektroinstalacyjny i oddalił rewizję SOKA-BAU w sprawie o 102.423,13 € składek.

Układ zbiorowy o procedurze kas socjalnych w budownictwie (Tarifvertrag über das Sozialkassenverfahren im Baugewerbe, w skrócie VTV) obejmuje zakłady, które przeważająco wykonują prace budowlane (§ 1 ust. 2 Abschnitt II i VI VTV). Wyłącza jednak m.in. zakłady elektroinstalacyjne, chyba że wykonują prace z Abschnitt IV lub V, np. suchą zabudowę i montaż prefabrykatów (§ 1 ust. 2 Abschnitt VII nr 12 i Abschnitt V nr 37 VTV).

W sprawie przed BAG montaż konstrukcji zajmował ok. 22 % czasu pracy, montaż modułów ok. 45 %, okablowanie DC ok. 9 %, a falowniki, okablowanie AC i przyłączenie ok. 13 %. Trybunał uznał te prace za jednocześnie budowlane i elektroinstalacyjne. Za montaż prefabrykatów mógł uznać najwyżej montaż konstrukcji, bo moduły montowano razem z okablowaniem według DIN VDE 0100, a sztuczne dzielenie jednolitych czynności jest niedopuszczalne.

„Die Abgrenzung richtet sich insbesondere danach, ob die ‚Sowohl-als-auch-Tätigkeiten’ von Fachleuten des ausgenommenen Gewerks angeleitet oder verrichtet werden. Werden sie von Fachleuten eines Baugewerbes oder von ungelernten Arbeitskräften angeleitet bzw. durchgeführt, ist regelmäßig eine Ausnahme vom Geltungsbereich der VTV abzulehnen.”

„Rozgraniczenie zależy w szczególności od tego, czy prace o podwójnym charakterze prowadzą lub wykonują fachowcy wyłączonej branży. Jeżeli prowadzą je lub wykonują fachowcy budownictwa albo pracownicy niewykwalifikowani, wyłączenie spod zakresu VTV z reguły nie wchodzi w grę.”

BAG, wyrok z 27.04.2022 – 10 AZR 263/19, pkt 34 – tłumaczenie własne

Dla firmy montażowej liczą się więc kwalifikacje brygadzistów i nadzoru, podział prac w umowie oraz dokumentacja czasu pracy. Ekipa, która przeważająco wbija pale i skręca konstrukcje bez nadzoru elektrotechników, ma słabsze argumenty za wyłączeniem niż zespół elektryków montujący moduły razem z okablowaniem. Kryteria omawiamy w artykule kto podlega SOKA-BAU.

Jeżeli zakład podlega VTV, pracodawca z siedzibą za granicą płaci składki do SOKA-BAU jako wspólnej instytucji stron układu (§ 8 ust. 1 ustawy o delegowaniu pracowników, Arbeitnehmer-Entsendegesetz, AEntG). Według SOKA-BAU składka na procedurę urlopową wynosi od 01.07.2026 14,7 % sumy wynagrodzeń brutto, wcześniej 15,1 % (§ 15 ust. 1 zd. 2 VTV w brzmieniu z 22.05.2026). Przykład: przy sumie wynagrodzeń ekipy 40.000 € brutto w miesiącu składka urlopowa wynosi 5.880 €.

Za co odpowiada generalny wykonawca i co to oznacza dla podwykonawcy?

Generalny wykonawca, który powierza montaż podwykonawcy, odpowiada jak poręczyciel bez zarzutu uprzedniej egzekucji za wypłatę płacy minimalnej netto pracownikom podwykonawcy i dalszych podwykonawców oraz za ich składki do SOKA-BAU (§ 14 zd. 1 i 2 ustawy o delegowaniu pracowników, Arbeitnehmer-Entsendegesetz, AEntG, § 13 ustawy o płacy minimalnej, MiLoG). Dlatego żąda od podwykonawcy oświadczeń, dokumentów i zabezpieczeń.

Odpowiedzialność ta nie obciąża każdego zamawiającego. BAG w wyroku z 16.10.2019 – 5 AZR 241/18 wyłożył pojęcie przedsiębiorcy wąsko: odpowiada ten, kto sam zobowiązał się do wykonania dzieła i przekazuje to zobowiązanie podwykonawcy.

„Die in § 14 AEntG angeordnete Bürgenhaftung verlangt eine besondere Verantwortungsbeziehung zwischen Auftraggeber und Nachunternehmer. Eine solche liegt nicht vor, wenn ein Bauherr den Auftrag zur Errichtung eines Gebäudes an einen Generalunternehmer vergibt, um das zu errichtende Gebäude zu vermieten und zu verwalten.”

„Ustanowiona w § 14 AEntG odpowiedzialność poręczyciela wymaga szczególnej więzi odpowiedzialności między zleceniodawcą a podwykonawcą. Takiej więzi nie ma, gdy inwestor zleca generalnemu wykonawcy wzniesienie budynku, aby go wynajmować i nim zarządzać.”

BAG, wyrok z 16.10.2019 – 5 AZR 241/18, teza – tłumaczenie własne

Na farmie PV dotyczy to typowo wykonawcy EPC, który przekazuje montaż dalej. Inwestor budujący farmę na własną eksploatację jest w sytuacji zbliżonej do inwestora z tego wyroku, ale taki układ nie był przedmiotem rozstrzygnięcia.

W budownictwie dochodzi odpowiedzialność za składki na ubezpieczenia społeczne. Przedsiębiorca budowlany, który zleca roboty budowlane, odpowiada jak poręczyciel za składki podwykonawcy, także należne zagranicznym instytucjom ubezpieczeniowym (§ 28e ust. 3a zd. 1 i 2 Czwartej Księgi Kodeksu socjalnego, SGB IV). Reguła działa od szacunkowej łącznej wartości robót zleconych dla jednej budowli 275.000 € (§ 28e ust. 3d SGB IV) i obejmuje składki na ubezpieczenie wypadkowe (§ 150 ust. 3 Siódmej Księgi Kodeksu socjalnego, SGB VII).

Generalny wykonawca uwolni się od tej odpowiedzialności, jeżeli wykaże, że bez własnej winy mógł zakładać, że podwykonawca płaci składki (§ 28e ust. 3b zd. 1 SGB IV). Winę wyłącza prekwalifikacja podwykonawcy albo nieprzerwany ciąg zaświadczeń o niezaleganiu (Unbedenklichkeitsbescheinigungen) za czas zlecenia (§ 28e ust. 3b zd. 2 i ust. 3f SGB IV). Stąd w umowach listy dokumentów, terminy ich przedkładania i klauzule o wstrzymaniu płatności.

Zlecający ryzykuje też grzywnę do 500.000 €, jeżeli zleca roboty w znacznym zakresie podwykonawcy, o którym wie albo z niedbalstwa nie wie, że nie płaci płacy minimalnej (§ 21 ust. 2 i 3 MiLoG). Kompletna dokumentacja jest więc dla podwykonawcy warunkiem płynnej zapłaty.

Czy przy montażu PV potrzebna jest Freistellungsbescheinigung?

Tak, jeżeli podwykonawca nie chce, aby generalny wykonawca potrącał 15 % z każdej płatności. Zamawiający będący przedsiębiorcą potrąca podatek od zapłaty za roboty budowlane wykonane w Niemczech, chyba że ma ważne w chwili zapłaty zaświadczenie o zwolnieniu (Freistellungsbescheinigung) albo łączna zapłata w roku nie przekroczy z reguły 5.000 € (§ 48 ust. 1 zd. 1 i ust. 2 niemieckiej ustawy o podatku dochodowym, Einkommensteuergesetz, EStG).

Robotami budowlanymi są świadczenia służące wytworzeniu, naprawie, utrzymaniu, zmianie lub usunięciu budowli (§ 48 ust. 1 zd. 3 EStG). Federalny Trybunał Finansowy (Bundesfinanzhof, BFH) w wyroku z 07.11.2019 – I R 46/17 orzekł, że potrącenie dotyczy także budowy wolnostojącej farmy fotowoltaicznej, bo pojęcie budowli wykłada się na potrzeby tego przepisu szeroko. Federalne Ministerstwo Finansów uznaje instalację PV na budynku za robotę budowlaną (pismo BMF z 19.07.2022 – IV C 8 – S 2272/19/10003 :002, nb. 4).

Pismo BMF nie wymienia osobno prac cząstkowych na farmie, takich jak wbijanie pali, montaż stołów i modułów czy okablowanie. Brzmienie „służące wytworzeniu” przemawia za objęciem ich potrąceniem. Przy płatnościach częściowych zaświadczenie musi istnieć przed wypłatą każdej raty (pismo BMF z 19.07.2022, nb. 42).

Podstawą potrącenia jest wynagrodzenie powiększone o VAT, także gdy VAT rozlicza nabywca (§ 48 ust. 3 EStG, pismo BMF z 19.07.2022, nb. 79). Przykład: podwykonawca z Polski fakturuje montaż modułów na 400.000 € netto bez VAT. Bez zaświadczenia generalny wykonawca odprowadzi do urzędu 71.400 € (15 % z 476.000 €) i przeleje 328.600 €. Potrącona kwota podlega zaliczeniu na niemieckie podatki albo zwrotowi na wniosek (§ 48c ust. 1 i 2 EStG).

Polska firma składa wniosek do urzędu skarbowego ustalanego według pierwszej litery nazwy: A–G Finanzamt Hameln-Holzminden, H–Ł Oranienburg, M–R Cottbus, S–Ż Nördlingen (§ 20a ust. 1 ordynacji podatkowej, Abgabenordnung, AO, w zw. z § 1 ust. 1 nr 20 UStZustV). Pełnomocnik do doręczeń w Niemczech nie jest dla firm z UE warunkiem wydania zaświadczenia (pismo BMF z 19.07.2022, nb. 28), choć wymienia go § 48b ust. 1 zd. 1 EStG. Procedurę opisuje artykuł Freistellungsbescheinigung po polsku.

Kto rozlicza VAT przy montażu PV w Niemczech?

Przy montażu PV dla generalnego wykonawcy VAT zwykle rozlicza nabywca, a nie podwykonawca. Usługa związana z nieruchomością, w tym wykonanie robót budowlanych, jest świadczona tam, gdzie leży nieruchomość (§ 3a ust. 3 nr 1 lit. c niemieckiej ustawy o podatku od sprzedaży, Umsatzsteuergesetz, UStG). Montaż na farmie w Niemczech jest więc opodatkowany w Niemczech, także gdy fakturę wystawia spółka z Polski.

Przy podwykonawcy z siedzibą za granicą podatek rozlicza nabywca będący przedsiębiorcą lub osobą prawną (§ 13b ust. 2 nr 1 i ust. 5 zd. 1 UStG), niezależnie od tego, czy sam wykonuje roboty budowlane. Firma jest zagraniczna, jeżeli nie ma w Niemczech siedziby, zarządu ani stałego miejsca prowadzenia działalności (Betriebsstätte), a niemiecka placówka, która nie uczestniczy w transakcji, tego nie zmienia (§ 13b ust. 7 zd. 1 i 3 UStG).

Podwykonawca z siedzibą w Niemczech wystawia fakturę bez VAT tylko wtedy, gdy nabywca trwale wykonuje roboty budowlane (§ 13b ust. 2 nr 4 zd. 1 i ust. 5 zd. 2 UStG). Potwierdza to zaświadczenie urzędu skarbowego USt 1 TG ważne najwyżej trzy lata, a administracja przyjmuje próg 10 % światowego obrotu nabywcy (UStAE 13b.3 ust. 2 zd. 1). Instalacje PV na budynkach i farmy trwale połączone z gruntem zalicza do robót budowlanych (UStAE 13b.2 ust. 5 nr 11).

Faktura w odwrotnym obciążeniu musi zawierać adnotację „Steuerschuldnerschaft des Leistungsempfängers” i nie wykazuje podatku (§ 14a ust. 5 UStG). Stawka 0 % z § 12 ust. 3 UStG obejmuje dostawy i montaż na rzecz operatora instalacji na budynkach mieszkalnych i użyteczności publicznej lub w ich pobliżu, więc przy farmie wolnostojącej wymaga odrębnej oceny. To zasady ogólne, a rejestracja, zwroty VAT i rozliczenia w konkretnej sprawie wymagają doradcy podatkowego (Steuerberater).

Co wpisać w umowę podwykonawczą na montaż PV?

Umowa podwykonawcza powinna opisać zakres i styki robót, obmiar i zapłatę, obowiązki przejęte z umowy głównej, dokumenty compliance, zabezpieczenia oraz kary umowne. Najwięcej sporów rodzą luki na styku zakresów i klauzule przerzucające na podwykonawcę ryzyka generalnego wykonawcy.

Zakres opisz według elementów farmy: pale, konstrukcje, moduły, okablowanie DC, falowniki, trasy kablowe, uziemienie, pomiary i dokumentacja. Przy cenach jednostkowych ustal jednostkę rozliczenia (stół, moduł, metr kabla, kWp), wspólny obmiar (Aufmaß) i to, kto zapewnia materiał, sprzęt i dojazd. Obowiązki z umowy głównej (flow-down) przyjmuj tylko w zakresie, który znasz z załączonych fragmentów tej umowy.

Niemiecki kodeks cywilny (Bürgerliches Gesetzbuch, BGB) chroni podwykonawcę przy wymagalności: wynagrodzenie za dzieło, które generalny wykonawca obiecał inwestorowi, staje się wymagalne najpóźniej, gdy generalny wykonawca otrzymał za nie zapłatę albo inwestor je odebrał (§ 641 ust. 2 zd. 1 nr 1 i 2 BGB). Klauzula „pay when paid”, która uzależnia zapłatę od zapłaty inwestora, odwraca ten mechanizm i przerzuca na podwykonawcę ryzyko niewypłacalności inwestora.

We wzorcu przygotowanym dla wielu umów (§ 305 ust. 1 BGB) taka klauzula podlega kontroli z § 307 ust. 1 i ust. 2 nr 1 BGB. Termin zapłaty dłuższy niż 60 dni od otrzymania świadczenia albo faktury jest skuteczny tylko przy wyraźnym uzgodnieniu i braku rażącej niesłuszności (§ 271a ust. 1 BGB). Klauzulę warto zmienić przed podpisem, zamiast liczyć na jej nieskuteczność.

Przy umowie o roboty budowlane (Bauvertrag, § 650a ust. 1 BGB) podwykonawca może żądać zabezpieczenia niezapłaconego wynagrodzenia z doliczeniem 10 % na należności uboczne, a umowa nie może tego wyłączyć (§ 650f ust. 1 zd. 1 i ust. 7 BGB). Bez zabezpieczenia w odpowiednim terminie może wstrzymać roboty albo wypowiedzieć umowę (§ 650f ust. 5 zd. 1 BGB).

Czy farma jest budowlą (Bauwerk), trzeba ocenić w konkretnym projekcie. Federalny Trybunał Sprawiedliwości (Bundesgerichtshof, BGH) uznaje urządzenia techniczne za budowle, gdy są trwale połączone z gruntem, choćby ciężarem własnym, i przeznaczone do trwałego użytku (wyrok z 02.06.2016 – VII ZR 348/13, pkt 29). Przy farmie na palach wbitych w grunt kryteria te przemawiają za taką kwalifikacją.

Kara umowna za zwłokę we wzorcu zamawiającego w umowie budowlanej jest nieskuteczna, jeżeli jej górna granica przekracza 5 % sumy zlecenia (BGH, wyrok zaoczny, Versäumnisurteil, z 23.01.2003 – VII ZR 210/01, teza b). Przy cenach jednostkowych granicę liczy się od prawidłowej sumy rozliczenia (Abrechnungssumme), a nie od sumy z pisma zlecającego (BGH, wyrok z 15.02.2024 – VII ZR 42/22, pkt 40–41). Przykład: zlecenie na 500.000 €, rozliczono 300.000 €. Kara 5 % od sumy zlecenia to 25.000 €, czyli ok. 8,3 % rzeczywistego wynagrodzenia.

Kupiec nie może żądać obniżenia kary przez sąd (§ 348 kodeksu handlowego, Handelsgesetzbuch, HGB), a klauzula wynegocjowana indywidualnie nie jest wzorcem (§ 305 ust. 1 zd. 3 BGB). Limit kar trzeba więc wynegocjować. Umowy podwykonawcze na farmy PV sprawdzamy w ramach obsługi firm fotowoltaicznych w Niemczech.

Jak przygotować się do kontroli celnej na budowie farmy PV?

Kontrola Finanzkontrolle Schwarzarbeit (FKS) może przyjść bez zapowiedzi, więc przygotowanie musi być stałe. Każdy pracownik powinien mieć dokument tożsamości, kierownik budowy powinien znać numer zgłoszenia i miejsce przechowywania dokumentów, a ewidencja czasu pracy i listy płac powinny być dostępne po niemiecku.

Służby celne sprawdzają m.in. przestrzeganie płacy minimalnej i warunków pracy z ustawy o delegowaniu pracowników (§ 2 ust. 1 zd. 1 nr 6 ustawy o zwalczaniu pracy nierejestrowanej, Schwarzarbeitsbekämpfungsgesetz, SchwarzArbG). Mogą w czasie pracy wejść na teren i do pomieszczeń pracodawców i zleceniodawców, z wyjątkiem mieszkań, pytać pracujące tam osoby i przeglądać dokumenty (§ 3 ust. 1 SchwarzArbG). Mogą sprawdzać tożsamość (§ 3 ust. 3 SchwarzArbG) i bez zgody zabrać kopie dokumentów (§ 4 ust. 1a nr 2 SchwarzArbG).

Pracodawca, pracownicy i zleceniodawca muszą znosić kontrolę i współdziałać, w szczególności udzielać istotnych informacji i przedkładać dokumenty (§ 5 ust. 1 zd. 1 nr 1 SchwarzArbG). Wolno jednak nie udzielać informacji, które naraziłyby udzielającego je lub osobę mu bliską na ściganie za przestępstwo lub wykroczenie (§ 5 ust. 1 SchwarzArbG). Nieznoszenie kontroli albo brak współdziałania zagrożone jest grzywną do 30.000 € (§ 8 ust. 2 nr 3 lit. a i ust. 5 SchwarzArbG).

W praktyce wyznacz na budowie osobę kontaktową znającą język niemiecki i prowadź dzienną listę obecności zgodną ze zgłoszeniem. Na pytania o fakty odpowiadaj rzeczowo, w sprawach umów i rozliczeń wskaż dokumenty i osobę odpowiedzialną w firmie, a po kontroli zanotuj, kogo pytano i jakie kopie zabrano. Przy wszczęciu postępowania skontaktuj się z prawnikiem przed złożeniem pisemnych wyjaśnień.

Checklista

Montaż PV w Niemczech jako podwykonawca

  • Przed wyjazdem: zgłoszenie w Meldeportal-Mindestlohn dla każdego zlecenia, z pełnomocnikiem do doręczeń w Niemczech i danymi zleceniodawcy (§ 16 ust. 1 MiLoG), a przy pracy nocnej, zmianowej lub w kilku miejscach dziennie plan wykorzystania (§ 2 MiLoMeldV).
  • Dla każdego pracownika: zaświadczenie A1, dokument tożsamości przy sobie i pisemne pouczenie o obowiązku jego noszenia (§ 2a SchwarzArbG).
  • Wynagrodzenie co najmniej 13,90 € brutto za godzinę w 2026 r. i 14,60 € od 2027 r. oraz ewidencja czasu pracy do końca siódmego dnia po dniu pracy (§ 1 MiLoV5, § 17 ust. 1 MiLoG).
  • Analiza SOKA-BAU: struktura prac w czasie pracy, kwalifikacje brygadzistów i nadzoru, podział prac w umowie (BAG 10 AZR 263/19).
  • Freistellungsbescheinigung przed pierwszą fakturą i kontrola jej ważności przed każdą płatnością (§ 48 ust. 2 EStG, pismo BMF z 19.07.2022, nb. 42).
  • Faktura bez VAT z adnotacją „Steuerschuldnerschaft des Leistungsempfängers”, po sprawdzeniu, że odwrotne obciążenie ma zastosowanie (§ 13b i § 14a ust. 5 UStG).
  • Umowa: zakres według elementów farmy, jednostki obmiaru, zamknięta lista dokumentów compliance, limit kar liczony od sumy rozliczenia, prawo do zabezpieczenia z § 650f BGB.
  • Teczka na budowie: potwierdzenie zgłoszenia, ewidencja czasu pracy, listy płac, zaświadczenia A1, umowa i osoba kontaktowa znająca język niemiecki.

Najczęstsze pytania

Czy wystarczy zaświadczenie A1, żeby polska firma montowała fotowoltaikę w Niemczech?
Nie. A1 potwierdza tylko, że pracownicy pozostają w polskim systemie ubezpieczeń społecznych przy delegowaniu do 24 miesięcy (art. 12 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 883/2004). Niezależnie od niego trzeba zgłosić pracowników służbom celnym, płacić niemiecką płacę minimalną i ewidencjonować czas pracy (§§ 16, 17 i 20 MiLoG).

Czy jako podwykonawca montażu PV muszę płacić składki do SOKA-BAU?
To zależy od prac przeważających w czasie pracy zakładu i od tego, kto je prowadzi. BAG w wyroku z 27.04.2022 – 10 AZR 263/19 wyłączył zakład montujący PV pod nadzorem elektrotechników. Jeżeli zakład podlega VTV, składka urlopowa wynosi od 01.07.2026 14,7 % sumy wynagrodzeń brutto (§ 15 ust. 1 VTV).

Ile potrąci generalny wykonawca bez Freistellungsbescheinigung?
15 % wynagrodzenia powiększonego o VAT, także przy odwrotnym obciążeniu (§ 48 ust. 1 i 3 EStG, pismo BMF z 19.07.2022, nb. 79). Potrącona kwota podlega zaliczeniu na niemieckie podatki albo zwrotowi na wniosek (§ 48c EStG).

Czy generalny wykonawca może wstrzymać zapłatę do czasu, aż zapłaci inwestor?
Tylko przy skutecznym uzgodnieniu. Ustawa przewiduje mechanizm odwrotny: wynagrodzenie podwykonawcy staje się wymagalne najpóźniej, gdy generalny wykonawca otrzymał zapłatę za jego dzieło albo inwestor je odebrał (§ 641 ust. 2 BGB). Klauzula we wzorcu umownym podlega kontroli z § 307 BGB.

Czy kara umowna do 10 % wynagrodzenia w umowie podwykonawczej jest skuteczna?
Jeżeli pochodzi z wzorca generalnego wykonawcy, górna granica ponad 5 % sumy zlecenia jest nieskuteczna (BGH VII ZR 210/01). Przy cenach jednostkowych granicę liczy się od sumy rozliczenia (BGH VII ZR 42/22). Kara wynegocjowana indywidualnie tej kontroli nie podlega (§ 305 ust. 1 zd. 3 BGB).

Co grozi za brak zgłoszenia pracowników przed rozpoczęciem montażu?
Grzywna do 30.000 € (§ 21 ust. 1 nr 6 i ust. 3 MiLoG). Brak ewidencji czasu pracy zagrożony jest grzywną do 50.000 € (§ 21 ust. 1 nr 8 i ust. 3 MiLoG), a brak dokumentu tożsamości przy sobie grzywną do 5.000 € (§ 8 ust. 2 nr 1 i ust. 5 SchwarzArbG).

Podstawa opracowania: BAG, wyroki z 27.04.2022 – 10 AZR 263/19 i z 16.10.2019 – 5 AZR 241/18. BGH, wyrok zaoczny (Versäumnisurteil) z 23.01.2003 – VII ZR 210/01, wyroki z 15.02.2024 – VII ZR 42/22 i z 02.06.2016 – VII ZR 348/13. BFH, wyrok z 07.11.2019 – I R 46/17. Pismo BMF z 19.07.2022 – IV C 8 – S 2272/19/10003 :002, UStAE (stan 02.06.2026) nr 13b.2 i 13b.3. Przepisy: §§ 13, 16, 17, 20, 21 MiLoG, § 1 MiLoV5, §§ 1 i 2 MiLoMeldV, §§ 2, 2a, 3, 4, 5, 8 SchwarzArbG, §§ 8, 14 AEntG, § 28e SGB IV, § 150 SGB VII, §§ 48–48c EStG, § 20a AO, § 1 UStZustV, §§ 3a, 12, 13b, 14a UStG, §§ 271a, 305, 307, 641, 650a, 650f BGB, § 348 HGB, § 1 i § 15 VTV, art. 12 rozporządzenia (WE) nr 883/2004. Stan prawny: wrzesień 2026. Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady prawnej ani podatkowej w indywidualnej sprawie.

Montujesz farmę PV w Niemczech jako podwykonawca?Sprawdzimy umowę podwykonawczą, zgłoszenia i dokumenty dla generalnego wykonawcy oraz przygotujemy firmę do kontroli. Po polsku i po niemiecku.Prześlij umowę do sprawdzenia
dr Artur Barczewski
dr Artur Barczewski
Rechtsanwalt · radca prawny

Autor artykułu. Prowadzi sprawy klientów polskojęzycznych w całych Niemczech. Poznaj sylwetkę →

Kontakt

Twoja sytuacja wygląda podobnie?

Każda sprawa ma swoje szczegóły, które zmieniają wynik. Opisz swoją — otrzymasz konkretną odpowiedź i wycenę.

☎ Zadzwoń Opisz sprawę