Kiedy odprawa z ugody sądowej staje się wymagalna?
Jeżeli ugoda sądowa (gerichtlicher Vergleich) nie określa terminu wypłaty odprawy, pracownik może żądać zapłaty natychmiast. Podstawą jest § 271 ust. 1 BGB (Bürgerliches Gesetzbuch, niemiecki kodeks cywilny): gdy termin świadczenia nie jest oznaczony ani nie wynika z okoliczności, wierzyciel może żądać świadczenia od razu. Przepis ten stosuje się także do ugód zawieranych przed sądem.
Landesarbeitsgericht (LAG) Niedersachsen w postanowieniu z 07.07.2026 (5 Ta 165/26) dodał do tego praktyczną granicę: pracodawcy można przyznać odpowiedni czas na sporządzenie rozliczenia, jednak nie więcej niż 14 dni. Oficjalna teza postanowienia brzmi:
„Es gibt keinen allgemeinen Rechtssatz, dem zufolge die in einem Vergleich vereinbarte Abfindung erst mit dem nächsten Gehaltslauf fällig wird. Vielmehr gilt § 271 Abs. 1 BGB und die Abfindung wird sofort, spätestens nach einem angemessenem Abrechnungszeitraum von 14 Tagen fällig.”
„Nie istnieje ogólna zasada prawa, według której odprawa uzgodniona w ugodzie staje się wymagalna dopiero z najbliższym cyklem naliczania wynagrodzeń. Obowiązuje § 271 ust. 1 BGB, a odprawa jest wymagalna od razu, najpóźniej po odpowiednim okresie rozliczeniowym wynoszącym 14 dni.”
LAG Niedersachsen, postanowienie z 07.07.2026 — 5 Ta 165/26, amtlicher Leitsatz — tłumaczenie własne
Jak wyglądała sprawa przed LAG Niedersachsen?
Pracownica prowadziła przed Arbeitsgericht (ArbG, sąd pracy) Hannover proces o ochronę przed wypowiedzeniem (Kündigungsschutzklage). 29.09.2025 strony zawarły ugodę: stosunek pracy ustał w dacie wcześniejszej niż dzień zawarcia ugody, a pracodawca zobowiązał się zapłacić 38.000 euro odprawy. Terminu wypłaty ugoda nie przewidywała.
Gdy przelew nie nadchodził, pełnomocnik pracownicy pismem z 16.10.2025 wezwał pracodawcę do zapłaty z zapowiedzią egzekucji (Zahlungsaufforderung mit Vollstreckungsandrohung). Koszty tego etapu — 422,57 euro z ustawowymi odsetkami — sąd pracy w Hanowerze nakazał pracodawcy zwrócić postanowieniem z 29.05.2026 (1 Ca 133/25). Pracodawca wniósł zażalenie (sofortige Beschwerde) i przegrał. LAG Niedersachsen utrzymał rozstrzygnięcie w mocy, a jego postanowienie jest niezaskarżalne.
Czy pracodawca może odesłać pracownika do „najbliższej listy płac”?
Nie. Pracodawca przekonywał, że praktyką sądów pracy jest rozliczanie i wypłacanie kwot z ugód wraz z najbliższym możliwym cyklem wynagrodzeń. LAG Niedersachsen odpowiedział, że taka utrwalona praktyka nie istnieje, a odmienny termin wypłaty musiałby zostać w ugodzie wyraźnie uzgodniony.
Izba zwróciła też uwagę na prostą okoliczność: skoro stosunek pracy w chwili zawarcia ugody już nie istniał, nic nie stało na przeszkodzie, aby pracodawca sporządził rozliczenie dla byłej pracownicy poza zwykłym, comiesięcznym rytmem płacowym. Wewnętrzna organizacja księgowości płacowej nie jest „okolicznością” w rozumieniu § 271 ust. 1 BGB, która przesuwałaby wymagalność odprawy.
Co, gdy stosunek pracy kończy się dopiero po zawarciu ugody?
Wtedy wymagalność wygląda inaczej. LAG Niedersachsen wyjaśnił, że jeżeli w dniu zawarcia ugody rozwiązanie stosunku pracy dopiero nastąpi, z okoliczności wynika, iż odprawa staje się wymagalna z chwilą zakończenia zatrudnienia — nawet bez wyraźnego zapisu. Do tego momentu pracownik nie może żądać wypłaty.
Praktycznie: ugoda z października przewidująca rozwiązanie umowy na 31 grudnia oznacza wymagalność odprawy z końcem roku. Ugoda zawarta już po ustaniu zatrudnienia — jak w sprawie hanowerskiej — oznacza wymagalność natychmiastową, z maksymalnie 14-dniowym oknem na rozliczenie.
Jakie są skutki wymagalności? Egzekucja i odsetki
Ugoda zawarta przed niemieckim sądem jest tytułem egzekucyjnym (§ 794 ust. 1 pkt 1 ZPO — Zivilprozessordnung, niemiecki kodeks postępowania cywilnego). Pracownik nie musi wytaczać nowego procesu. Po otrzymaniu odpisu ugody z klauzulą wykonalności (vollstreckbare Ausfertigung) może od razu prowadzić egzekucję z majątku pracodawcy.
Niezbędne koszty egzekucji obciążają dłużnika (§ 788 ust. 1 ZPO). W sprawie przed LAG Niedersachsen objęło to również koszty adwokackiego wezwania do zapłaty z zapowiedzią egzekucji — łącznie 422,57 euro. Od wymagalnej odprawy pracownik może ponadto żądać odsetek za opóźnienie w wysokości 5 punktów procentowych powyżej stopy bazowej (§ 288 ust. 1 BGB). Opóźnienie (Verzug) powstaje z reguły po wezwaniu do zapłaty (§ 286 ust. 1 BGB), a bez wezwania między innymi wtedy, gdy termin płatności określono w ugodzie kalendarzowo (§ 286 ust. 2 pkt 1 BGB). Osobną kwestią jest rozliczenie podatkowe — piszemy o nim w artykule o podatku od odprawy w Niemczech.
Odprawa z ugody — na co uważać
Termin wypłaty najlepiej wpisać do ugody z konkretną datą, bo kalendarzowe określenie terminu daje odsetki bez dodatkowego wezwania (§ 286 ust. 2 pkt 1 BGB). Bez zapisu o terminie odprawa jest wymagalna od razu, najpóźniej po około 14 dniach (LAG Niedersachsen 5 Ta 165/26). Jeżeli zatrudnienie kończy się w przyszłości, wypłata następuje bez odmiennego zapisu z chwilą rozwiązania stosunku pracy. Gdy pracodawca zwleka, wezwij go do zapłaty z zapowiedzią egzekucji — te koszty pokrywa pracodawca (§ 788 ust. 1 ZPO). Ugoda sądowa jest tytułem egzekucyjnym (§ 794 ust. 1 pkt 1 ZPO), więc egzekucja nie wymaga nowego procesu. Pamiętaj też o podatku dochodowym od odprawy i możliwej uldze (Fünftelregelung).
Najczęstsze pytania
Jak szybko pracodawca musi wypłacić odprawę z ugody sądowej?
Jeżeli stosunek pracy już ustał, a ugoda nie przewiduje terminu — natychmiast. LAG Niedersachsen (5 Ta 165/26) przyznaje pracodawcy najwyżej odpowiedni okres rozliczeniowy, nieprzekraczający 14 dni (§ 271 ust. 1 BGB).
Po ilu latach pracy należy się odprawa w Niemczech?
Staż pracy sam w sobie nie daje prawa do odprawy. Roszczenie powstaje przede wszystkim z ugody, z porozumienia rozwiązującego (Aufhebungsvertrag) albo z § 1a KSchG — przy wypowiedzeniu z przyczyn zakładowych, jeżeli pracodawca zaproponował odprawę w piśmie wypowiadającym, a pracownik nie wniósł pozwu. Wysokość według § 1a ust. 2 KSchG to 0,5 miesięcznego wynagrodzenia za każdy rok zatrudnienia. Staż wpływa więc na kwotę, nie na samo istnienie roszczenia.
Czy pracodawca może wypłacić odprawę razem z następną pensją?
Tylko wtedy, gdy taki termin wyraźnie uzgodniono w ugodzie. Według LAG Niedersachsen (5 Ta 165/26) nie istnieje zasada, że odprawy wypłaca się z najbliższą listą płac.
Co zrobić, gdy pracodawca nie płaci odprawy z ugody?
Po upływie terminu wypłaty (albo po około 14 dniach od ugody, gdy terminu brak) pracownik może przez pełnomocnika wezwać pracodawcę do zapłaty z zapowiedzią egzekucji, a następnie prowadzić egzekucję na podstawie ugody (§ 794 ust. 1 pkt 1 ZPO). Koszty egzekucji i odsetki za opóźnienie obciążają pracodawcę (§ 788 ust. 1 ZPO, § 288 ust. 1 BGB).
Czy od odprawy w Niemczech płaci się podatek?
Tak, odprawa podlega podatkowi dochodowemu. Przy kumulacji dochodów w jednym roku możliwa jest ulga Fünftelregelung — szczegóły w naszym artykule o podatku od odprawy w Niemczech.
Podstawa opracowania: LAG Niedersachsen, postanowienie z 07.07.2026 – 5 Ta 165/26 (ECLI:DE:LAGNI:2026:0707.5Ta165.26.00), poprzedzająca instancja: ArbG Hannover, postanowienie z 29.05.2026 – 1 Ca 133/25. Stan prawny: wrzesień 2026. Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady prawnej w indywidualnej sprawie.