Zwrot pieniędzy za auto z Niemiec po odstąpieniu od umowy: co odzyskasz, a co sprzedawca potrąci

Co orzekł LG Köln w sprawie rozliczenia zwrotu auta?

Sąd Krajowy w Kolonii (LG Köln) zasądził od handlarza 23 445,87 euro z odsetkami w wysokości pięciu punktów procentowych powyżej stopy bazowej od 01.08.2025 r. — za jednoczesnym przeniesieniem z powrotem własności pojazdu (wyrok z 26.05.2026, 18 O 329/25). Do tego doszło 1 457,81 euro kosztów przedsądowej pomocy adwokata, a sąd stwierdził, że handlarz pozostaje w zwłoce z odbiorem auta (Annahmeverzug). Czy wyrok jest prawomocny, nie było wiadomo w chwili publikacji.

Kupująca nabyła w maju 2025 r. jako konsumentka około siedmioletni samochód osobowy z przebiegiem 122 590 km za 24 950 euro. W ogłoszeniu internetowym auto figurowało jako bezwypadkowe („unfallfrei“), na pytanie handlarz mówił co najwyżej o „mniejszym wypadku“, a na fakturze znalazł się dopisek, że pojazd nie jest sprzedawany jako bezwypadkowy. Opinia ubezpieczyciela z 2022 r. wykazała później dachowanie i szkodę całkowitą: koszty naprawy 43 770,15 euro netto przy wartości odtworzeniowej 28 300 euro.

Dlaczego dopisek na fakturze nie ogranicza praw kupującej i dlaczego auto powypadkowe pozostaje wadliwe także po naprawie, opisaliśmy szczegółowo w artykule o aucie powypadkowym z Niemiec. Tu zajmujemy się drugą połową wyroku: rozliczeniem po odstąpieniu, które w wielu procesach wywołuje więcej sporów niż sama wada.

Kiedy odstąpienie od umowy kupna auta jest skuteczne — i czy trzeba wyznaczać termin naprawy?

Odstąpienie wymaga wady fizycznej istniejącej w chwili przejścia ryzyka (§ 434 niemieckiego kodeksu cywilnego, BGB) i następuje przez oświadczenie złożone sprzedawcy (§ 349 BGB) — w sprawie kolońskiej pismem adwokata z 17.07.2025 r. Co do zasady kupujący musi wcześniej wyznaczyć sprzedawcy odpowiedni termin na usunięcie wady (§ 323 ust. 1 BGB). Przy aucie powypadkowym ten termin odpada, bo żadna forma naprawienia (Nacherfüllung) nie usunie wady.

Naprawa (Nachbesserung) nie wchodzi w grę, bo status pojazdu powypadkowego nie znika po żadnym remoncie. Niemiecki Trybunał Federalny (BGH) ujął to już w 2007 r.:

„Einer vorangehenden Fristsetzung zur Nacherfüllung durch Nachbesserung der nicht fachgerecht ausgeführten Reparaturarbeiten bedurfte es nicht, weil der Mangel nicht behebbar ist (§ 326 Abs. 5 BGB). Durch Nachbesserung läßt sich der Charakter des Fahrzeugs als Unfallwagen nicht korrigieren.“

„Nie było potrzeby wcześniejszego wyznaczenia terminu na naprawienie przez usunięcie niefachowo wykonanych prac naprawczych, ponieważ wada jest nieusuwalna (§ 326 ust. 5 BGB). Naprawa nie jest w stanie skorygować charakteru pojazdu jako auta powypadkowego.“

BGH, wyrok z 10.10.2007 – VIII ZR 330/06, NJW 2008, 53, nb. 23 — tłumaczenie własne

Dostarczenie auta zastępczego (Ersatzlieferung) przy samochodzie używanym także z reguły odpada. Według BGH przy zakupie używanego auta „z reguły nasuwa się“ odpowiedź przecząca, „jeżeli decyzję o zakupie poprzedziły osobiste oględziny pojazdu“ (BGH, wyrok z 07.06.2006 – VIII ZR 209/05, BGHZ 168, 64, teza b, w tłumaczeniu). LG Köln przejął obie myśli: ani naprawa, ani pojazd zastępczy nie uwolniłyby kupującej od wypadkowej przeszłości auta.

Dla konsumentów ustawodawca dodatkowo złagodził wymóg terminu. Zgodnie z § 475d ust. 1 pkt 3 BGB wyznaczanie terminu jest zbędne, gdy wada jest tak poważna, że uzasadnia natychmiastowe odstąpienie — zatajona szkoda całkowita należy do tej kategorii. Nieistotna w rozumieniu § 323 ust. 5 zd. 2 BGB, co wyłączałoby odstąpienie, taka wada z pewnością nie jest. Granicę szkody bagatelnej (Bagatellschaden), którą kupujący musi tolerować, BGH zakreśla wąsko: jako bagatelne uznaje przy samochodach osobowych „jedynie zupełnie drobne, zewnętrzne uszkodzenia (lakieru)“, a „nie inne uszkodzenia (blacharskie), nawet jeżeli nie miały dalszych następstw, a nakład na naprawę był niewielki“ (BGH, wyrok z 10.10.2007 – VIII ZR 330/06, NJW 2008, 53, nb. 20, w tłumaczeniu).

Co kupujący dostaje z powrotem — i od kiedy biegną odsetki?

Po odstąpieniu strony zwracają sobie otrzymane świadczenia (§ 346 ust. 1 BGB): sprzedawca oddaje pełną cenę, kupujący wydaje pojazd i przenosi z powrotem jego własność. Oba obowiązki wykonuje się z ręki do ręki (Zug um Zug, § 348 BGB). W sprawie kolońskiej na cenę 24 950 euro złożyły się zaliczka 1 000 euro, późniejszy przelew 20 950 euro i zaliczony stary samochód — sąd przyjął pełną kwotę za podstawę zwrotu.

Odsetki należą się od zwłoki. Handlarz popada w zwłokę (Verzug), gdy mimo wezwania po terminie wymagalności nie płaci (§ 286 ust. 1 zd. 1 BGB), i winien jest wtedy odsetki za zwłokę w wysokości pięciu punktów procentowych powyżej stopy bazowej (§ 288 ust. 1 BGB). LG Köln zasądził odsetki od 01.08.2025 r., czyli od dnia następującego po upływie terminu zapłaty wyznaczonego w piśmie o odstąpieniu. Pismo o odstąpieniu z jasnym terminem zapłaty jest więc warte realne pieniądze.

Dla umów zawartych od 01.01.2022 r. § 475 ust. 7 BGB stanowi ponadto, że przy sprzedaży konsumenckiej koszty zwrotu towaru ponosi przedsiębiorca. Kupujący nie musi więc na własny koszt wynajmować lawety ani odstawiać auta przez pół Niemiec do handlarza. Szczegóły zwrotu pojazdu opisujemy w części o zwłoce z odbiorem.

Jak liczy się wynagrodzenie za przejechane kilometry (Nutzungsersatz)?

Kupujący musi wydać pobrane pożytki (§ 346 ust. 1 BGB), a przy samochodzie — zwrócić wartość korzyści z używania (§ 346 ust. 2 zd. 1 pkt 1 BGB). Sądy liczą liniowo: cena brutto razy przejechane kilometry, podzielone przez przebieg pozostały do wykorzystania w chwili wydania auta. LG Köln zapisał rachunek tak:

„24.950,00 € ./. 127.410 km (Laufleistung bei einer Gesamtlaufleistung von 250.000 km) x 7.681 km (gefahrene Kilometer seit Übergabe an die Klägerin) = 1.504,13 €.“

„24 950,00 € ./. 127 410 km (przebieg przy całkowitym przebiegu 250 000 km) x 7 681 km (kilometry przejechane od wydania powódce) = 1 504,13 €.“

LG Köln, wyrok z 26.05.2026 – 18 O 329/25, BeckRS 2026, 14562, nb. 49 — tłumaczenie własne

127 410 km to różnica między przyjętym całkowitym przebiegiem 250 000 km a stanem licznika przy wydaniu (122 590 km). 7 681 km to stan licznika na rozprawie (130 271 km) pomniejszony o stan przy wydaniu. Z ceny 24 950 euro po potrąceniu zostało 23 445,87 euro.

Całkowity przebieg jest szacunkiem, a decyduje o setkach euro. Wyższy Sąd Krajowy w Kolonii (OLG Köln) w stałej praktyce przyjmuje 300 000 km (OLG Köln, wyrok z 09.04.2025 – 11 U 20/24, NJW-RR 2025, 821). Przy tej wartości potrącenie w sprawie kolońskiej wyniosłoby tylko 1 080,22 euro, o około 424 euro mniej. Kto negocjuje rozliczenie, nie powinien przyjmować całkowitego przebiegu w ciemno, lecz odnieść go do typu pojazdu, silnika i dotychczasowego przebiegu.

Podstawą rachunku jest cena brutto, a do obliczonej wartości korzystania nie dolicza się ponownie podatku VAT (BGH, wyrok z 09.04.2014 – VIII ZR 215/13, NJW 2014, 2435). To, że konsument przy odstąpieniu w ogóle płaci za korzystanie, jest zgodne z prawem Unii (BGH, wyrok z 16.09.2009 – VIII ZR 243/08, BGHZ 182, 241). Inaczej przy dostarczeniu auta zastępczego: tam § 475 ust. 3 zd. 1 BGB wyłącza wydanie pożytków.

Każdy kolejny kilometr zmniejsza zwrot. Kupująca z Kolonii odstawiła auto we wrześniu 2025 r. — słuszna decyzja, bo potrącenie liczy się według stanu licznika w chwili ostatniej rozprawy, a nie w chwili odstąpienia. Kto musi dalej jeździć, powinien dokumentować kilometry i w porę dostosować żądanie pozwu: LG Köln potraktował obniżenie żądania o wyższe wynagrodzenie za korzystanie jako częściowe cofnięcie pozwu według § 269 niemieckiego kodeksu postępowania cywilnego (ZPO), ale kosztami procesu obciążył w całości handlarza (§ 92 ust. 2 ZPO).

Co ze starym autem oddanym w rozliczeniu (Inzahlungnahme)?

To, czy stare auto wchodzi do rozliczenia, zależy od tego, czy umowa kupna i przyjęcie starego auta tworzą prawnie jedną całość. W sprawie kolońskiej sąd to wykluczył: kupująca sprzedała handlarzowi dotychczasowy samochód osobną umową za 3 000 euro, a obie umowy istniały niezależnie od siebie. Skutek był dla kupującej korzystny — odzyskała pełną cenę 24 950 euro, a stare auto zostało u handlarza.

„Vorliegend ergibt sich schon aus dem Wortlaut der Verträge, dass diese als unabhängig voneinander bestehende Verträge angesehen werden sollten. Keiner dieser Verträge nimmt auf den jeweils anderen Vertrag Bezug, insbesondere ist in keinem von einer ‚Verrechnung‘ o.ä. die Rede.“

„W niniejszej sprawie już z brzmienia umów wynika, że miały być traktowane jako umowy istniejące niezależnie od siebie. Żadna z tych umów nie odwołuje się do drugiej, w szczególności w żadnej nie ma mowy o »potrąceniu« lub podobnym rozliczeniu.“

LG Köln, wyrok z 26.05.2026 – 18 O 329/25, BeckRS 2026, 14562, nb. 45 — tłumaczenie własne

Sąd oparł się na trzech wskazówkach: umowa dotycząca starego auta przewidywała zapłatę gotówką przy wydaniu, resztę ceny za kupowany pojazd przelano osobno, a handlarz i tak handlował autami używanymi — nie przyjął więc starego auta tylko po to, żeby umożliwić sprzedaż. Późniejsze potrącenie obu cen ze względów praktycznych niczego nie zmieniło.

Inaczej wygląda klasyczny zakup nowego auta z oddaniem starego w rozliczeniu. Tam, według BGH, umowa kupna i przyjęcie starego auta tworzą z reguły gospodarczą i prawną całość, bo handlarz godzi się na stare auto tylko po to, żeby sprzedać nowe (BGH, wyrok z 20.02.2008 – VIII ZR 334/06, BGHZ 175, 286). Przy rozliczeniu kupujący może wtedy żądać zwrotu swojego starego auta, a nie wypłaty ceny zaliczenia. Jeżeli handlarz zdążył je odsprzedać, zamiast zwrotu należy się równowartość pieniężna (§ 346 ust. 2 zd. 1 pkt 2 BGB) — LG Köln pomocniczo wyliczyłby ją na uzgodnione 3 000 euro.

W praktyce decydują dokumenty. Kto oddaje stare auto, powinien sprawdzić, czy umowy odwołują się do siebie, czy potrącenie uzgodniono na piśmie i jak udokumentowano przepływy pieniędzy. To samo zagadnienie omówiliśmy na przykładzie formularza handlarza z kratkami w artykule o odstąpieniu od umowy kupna samochodu w Niemczech.

Czy kupujący musi odwieźć auto — i co daje zwłoka sprzedawcy z odbiorem (Annahmeverzug)?

Kupujący ma zaoferować zwrot, a nie dostarczać auto na własny koszt do handlarza. Zgodnie z § 475 ust. 7 BGB koszty zwrotu ponosi przedsiębiorca. Jeżeli handlarz auta nie przyjmuje, popada w zwłokę wierzyciela z odbiorem (Annahmeverzug, § 293 BGB), a wystarczy wtedy oferta słowna, skoro handlarz oświadczył, że świadczenia nie przyjmie (§ 295 zd. 1 BGB).

W procesie kolońskim sądowi wystarczyła oferta złożona na rozprawie:

„Da die Beklagte nur Zug um Zug zur Leistung verpflichtet ist, ist sie diesbezüglich im Annahmeverzug, da sie die ihrerseits obliegende Leistung durch Stellung des Klageabweisungsantrags verweigert hat. Aus diesem Grunde genügt auch das wörtliche Angebot.“

„Ponieważ pozwana jest zobowiązana do świadczenia tylko z ręki do ręki, pozostaje w tym zakresie w zwłoce z odbiorem, gdyż odmówiła spełnienia ciążącego na niej świadczenia przez złożenie wniosku o oddalenie powództwa. Z tego powodu wystarcza także oferta słowna.“

LG Köln, wyrok z 26.05.2026 – 18 O 329/25, BeckRS 2026, 14562, nb. 58 — tłumaczenie własne

Wniosek o ustalenie zwłoki z odbiorem należy do każdego pozwu o rozliczenie. Ma dwa skutki. Po pierwsze, w czasie zwłoki wierzyciela kupujący odpowiada tylko za umyślność i rażące niedbalstwo (§ 300 ust. 1 BGB) i może żądać zwrotu dodatkowych wydatków na przechowanie i utrzymanie pojazdu (§ 304 BGB). Po drugie, ustalenie ułatwia egzekucję: przy zasądzeniu z ręki do ręki komornik może wszcząć egzekucję dopiero wtedy, gdy świadczenie wzajemne zostało zaoferowane albo zwłoka z odbiorem została wykazana dokumentami (§ 756 ust. 1, § 765 ZPO). Wyrok ustalający jest takim dowodem.

Do chwili zwrotu auto pozostaje pod pieczą kupującego. Sprzedać go nie wolno — wtedy zamiast zwrotu należałaby się równowartość pieniężna (§ 346 ust. 2 zd. 1 pkt 2 BGB). Rozsądne są bezpieczne miejsce postoju, zdjęcie licznika i pisemne wezwanie do odbioru z propozycją terminu, żeby zwłoka z odbiorem była udokumentowana także poza procesem.

Kto płaci za przedsądowe pismo adwokata?

Handlarz — jeżeli w chwili zlecenia adwokatowi był już w zwłoce. Koszty dochodzenia praw są wtedy szkodą wynikłą ze zwłoki (§ 280 ust. 1 i 2, § 286 BGB). W sprawie kolońskiej termin z pisma o odstąpieniu już upłynął, gdy drugie pismo adwokata z 04.08.2025 r. ponownie wezwało do zapłaty. Sąd uznał to pismo za działanie zmierzające do pozasądowego załatwienia sprawy i zasądził 1 457,81 euro.

Szczególny przypadek to ubezpieczenie ochrony prawnej (Rechtsschutzversicherung). W zakresie, w jakim ubezpieczyciel pokrył koszty adwokata, roszczenie o ich zwrot przechodzi na niego (§ 86 ust. 1 niemieckiej ustawy o umowie ubezpieczenia, VVG). Kupująca z Kolonii mogła za upoważnieniem ubezpieczyciela dochodzić przeniesionej kwoty we własnym imieniu, ale tylko z żądaniem zapłaty do rąk ubezpieczyciela. Swój udział własny 300 euro otrzymała sama, w obu przypadkach z odsetkami od doręczenia pozwu (§ 291 BGB).

Chcesz rozliczyć zwrot auta kupionego w Niemczech i nie zostawiać rachunku handlarzowi? Obliczamy wynagrodzenie za korzystanie i kwotę do zwrotu, przygotowujemy pismo o odstąpieniu z terminem i doprowadzamy do wyroku z ręki do ręki wraz z ustaleniem zwłoki z odbiorem. Szczegóły na stronie o wadliwym samochodzie z Niemiec. O kosztach transportu przy naprawie piszemy w artykule o reklamacji auta z Niemiec.

Najczęstsze pytania

Czy muszę płacić za korzystanie z auta, skoro handlarz sprzedał mi pojazd powypadkowy?
Tak. Przy odstąpieniu trzeba wydać pobrane pożytki (§ 346 ust. 1 BGB), a BGH uznaje to za zgodne z prawem Unii także przy sprzedaży konsumenckiej (BGH, wyrok z 16.09.2009 – VIII ZR 243/08). W sprawie kolońskiej było to 1 504,13 euro za 7 681 km. Inaczej przy dostarczeniu auta zastępczego: wtedy konsument nie płaci za korzystanie (§ 475 ust. 3 zd. 1 BGB).

Jak samodzielnie obliczyć wynagrodzenie za korzystanie?
Cena brutto razy przejechane kilometry, podzielone przez pozostały przebieg (oczekiwany przebieg całkowity minus stan licznika przy wydaniu). Przykład LG Köln: 24 950 euro × 7 681 km ÷ 127 410 km = 1 504,13 euro. Przy 300 000 km przebiegu całkowitego, jak przyjmuje OLG Köln, wyszłoby 1 080,22 euro.

Czy mogę jeździć autem do czasu zwrotu?
Prawnie tak, ekonomicznie to nierozsądne: każdy kilometr zwiększa potrącenie, bo liczy się stan licznika na ostatniej rozprawie. Sprzedać auta nie wolno, bo zamiast zwrotu należałaby się równowartość pieniężna (§ 346 ust. 2 zd. 1 pkt 2 BGB).

Oddałem stare auto w rozliczeniu. Czy je odzyskam?
To zależy od umów. Osobna umowa bez odesłań, jak w sprawie kolońskiej: stare auto zostaje u handlarza, a Ty odzyskujesz pełną cenę. Jedna umowa, typowa przy zakupie nowego auta (BGH, wyrok z 20.02.2008 – VIII ZR 334/06): zwrot starego auta, a po jego odsprzedaży równowartość pieniężna (§ 346 ust. 2 zd. 1 pkt 2 BGB).

Handlarz nie odbiera auta. Co mogę zrobić?
Zaoferuj zwrot na piśmie i zaproponuj termin. Gdy handlarz odmawia odbioru, taka oferta słowna wystarcza (§ 295 BGB): od tej chwili odpowiadasz tylko za umyślność i rażące niedbalstwo (§ 300 ust. 1 BGB), a koszty miejsca postoju są dodatkowymi wydatkami do zwrotu (§ 304 BGB). W procesie wnieś o ustalenie zwłoki z odbiorem — ułatwia egzekucję (§ 756 ust. 1 ZPO). Koszty zwrotu i tak ponosi przedsiębiorca (§ 475 ust. 7 BGB).

Mieszkam w Polsce, auto kupiłem w Niemczech. Czy poprowadzicie taką sprawę?
Tak. Rozliczenia prowadzimy po polsku i po niemiecku, korespondencja z handlarzem i sądem odbywa się elektronicznie, a dokumenty można przekazać online.

Podstawa: wyrok LG Köln z 26.05.2026 – 18 O 329/25 (BeckRS 2026, 14562), prawomocność w chwili publikacji nieznana. Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady prawnej w konkretnej sprawie.

Powiązane tematy