Reklamacja auta z Niemiec: silnik padł po zakupie — kto płaci za transport do sprzedawcy?

Awaria 10 dni po zakupie — trzy tysiące kilometrów od warsztatu

Kupujący nabył u niemieckiego handlarza używane BMW X3 za 7.900 euro. Dziesięć dni później, podczas urlopu w Turcji, przy prędkości 120 km/h rozległ się huk i silnik przestał pracować. Miejscowy warsztat stwierdził metalowe opiłki w filtrze oleju — silnik nadawał się do wymiany.

Sprzedawca zażądał dostarczenia pojazdu do swojego zakładu w Niemczech. Kosztów ściągnięcia auta z Turcji pokryć nie chciał — zaproponował jedynie, że odbierze pojazd z miejsca zamieszkania kupującego w Niemczech. Kupujący zorganizował więc transport na własną rękę i zapłacił za niego 2.354,31 euro. Sprzedawca wymienił silnik, ale nazwał to gestem dobrej woli (Kulanz) i wystawił dodatkowo rachunek na 208,48 euro, który kupujący uregulował z zastrzeżeniem zwrotu (unter Vorbehalt).

Pierwsza instancja mówi „nie”, druga — „tak”

Amtsgericht Saarlouis zasądził jedynie zwrot 208,48 euro za naprawę. Zdaniem sądu pierwszej instancji przy tak dużej odległości żądanie dostarczenia auta było dla kupującego nie do przyjęcia, więc powinien był naprawić samochód na miejscu i rozliczyć koszty jako odszkodowanie — a skoro tego nie zrobił, zwrot kosztów transportu mu nie przysługuje.

Landgericht Saarbrücken ocenił sprawę odwrotnie (wyrok z 22.01.2021, 13 S 130/20). Kupujący otrzymał pełen zwrot kosztów transportu — 2.354,31 euro z odsetkami — a dodatkowo 334,75 euro tytułem przedsądowych kosztów adwokackich. To sprzedawca poniósł też koszty całego procesu.

Naprawa z rękojmi musi być dla kupującego bezpłatna

Podstawą jest § 439 ust. 2 BGB: sprzedawca ponosi wydatki konieczne do naprawy lub wymiany rzeczy — ustawa wymienia wprost koszty transportu, dojazdu, robocizny i materiałów. Miejscem naprawy (Erfüllungsort der Nacherfüllung) jest przy tym co do zasady siedziba sprzedawcy, co wynika z ogólnej reguły § 269 ust. 1 i 2 BGB — tak Bundesgerichtshof w wyroku z 19.07.2017 (VIII ZR 278/16). Jednocześnie prawo unijne wymaga, aby doprowadzenie rzeczy do stanu zgodnego z umową było dla konsumenta nieodpłatne i nie wiązało się z istotnymi niedogodnościami — tak EuGH w wyroku z 23.05.2019 (C-52/18).

Niemieckie prawo łączy te wymogi w prosty mechanizm: kupujący dostarcza auto tam, gdzie wskazuje sprzedawca, ale na koszt sprzedawcy — i może zażądać stosownej zaliczki z góry. W dacie opisywanej sprawy zaliczka wynikała z orzecznictwa BGH, a od 1 stycznia 2022 r. prawo konsumenta do zaliczki na koszty transportu jest zapisane wprost w ustawie (§ 475 ust. 5 BGB).

Zaliczka na transport — narzędzie, które robi różnicę

Z wyroku płyną cztery praktyczne wnioski.

• Zanim sam opłacisz lawetę, zażądaj od sprzedawcy zaliczki na koszty transportu (§ 475 ust. 5 BGB).
• Odmowa uzasadnionej zaliczki wpędza sprzedawcę w zwłokę (Verzug, § 286 BGB). Od tego momentu odpowiada on także za koszty Twojego pełnomocnika — w tej sprawie 334,75 euro.
• Nawet jeżeli z powodu braku zaliczki auto nie zostało jeszcze przetransportowane, Twoje żądanie naprawy pozostaje skuteczne (BGH VIII ZR 278/16). Bierność sprzedawcy nie wyłącza Twoich praw.
• Argument „nie będę zwracał kosztów transportu z całego świata” nie działa. Przed nadmiernymi wydatkami sprzedawcę chroni wyłącznie zarzut nieproporcjonalności kosztów (§ 439 ust. 4 BGB), oceniany indywidualnie. Tu się nie powiódł: auto było warte 7.900 euro, wada całkowicie wyłączyła je z użytku, a koszty samej naprawy (5.125,25 euro) pokrył zewnętrzny gwarant.

Domniemanie wady — dziś przez cały rok

Sprzedawca bronił się twierdzeniem, że w silniku była woda, więc to kupujący doprowadził do przegrzania. Sądu to nie przekonało. Przy sprzedaży konsumenckiej wada, która ujawni się w określonym czasie od wydania rzeczy, jest domniemana od chwili zakupu — i to sprzedawca musi udowodnić, że było inaczej. W czasie tamtej sprawy okres domniemania wynosił sześć miesięcy, a od 1 stycznia 2022 r. to pełny rok (§ 477 ust. 1 BGB). Awaria po dziesięciu dniach mieściła się w nim z ogromnym zapasem. Szerzej o rozkładzie ciężaru dowodu piszemy w artykule o domniemaniu wady przy aucie z Niemiec.

Uwaga na słowo „Kulanz” na fakturze. Naprawa w ramach rękojmi to obowiązek sprzedawcy, nie łaska — i nie wolno za nią wystawiać rachunku. Jeżeli płacisz sporną kwotę, zawsze zastrzegaj zwrot (unter Vorbehalt), tak jak kupujący w tej sprawie.

Mieszkasz w Polsce, auto kupiłeś w Niemczech?

Ten wyrok ma szczególne znaczenie dla kupujących zza granicy. Skoro sprzedawca musiał ponieść koszty transportu z Turcji, ta sama logika obejmuje lawetę z Polski do niemieckiego warsztatu. Jak przeprowadzić reklamację krok po kroku:

• zgłoś wadę pisemnie (Mängelanzeige) i wyznacz sprzedawcy rozsądny termin naprawy,
• zażądaj zaliczki na transport, zanim zapłacisz za niego sam,
• dokumentuj wszystko: diagnozę warsztatu, faktury za lawetę, korespondencję ze sprzedawcą,
• sporne rachunki płać wyłącznie z zastrzeżeniem zwrotu,
• nie zlecaj naprawy na miejscu bez wcześniejszego wyznaczenia terminu — dopiero po jego bezskutecznym upływie albo po odmowie sprzedawcy możesz żądać zwrotu kosztów własnej naprawy jako odszkodowania albo odstąpić od umowy bez dodatkowych terminów (§ 475d ust. 1 BGB),
• pilnuj czasu: roszczenia z tytułu wad przedawniają się co do zasady po dwóch latach od wydania auta (§ 438 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 BGB).

Najczęstsze pytania

Czy muszę dostarczyć auto do warsztatu sprzedawcy w Niemczech?
Co do zasady tak — miejscem naprawy jest zwykle siedziba sprzedawcy (§ 269 BGB). Ale odbywa się to na jego koszt. Możesz uzależnić transport od wypłaty zaliczki i nie tracisz przez to swoich praw.

Kto płaci za lawetę z Polski do Niemiec?
Sprzedawca. Koszty transportu do naprawy należą do wydatków, które obciążają go z mocy ustawy (§ 439 ust. 2 BGB). LG Saarbrücken zasądził zwrot kosztów transportu nawet z Turcji.

Sprzedawca odmawia zaliczki. Co robić?
Wezwij go pisemnie i wyznacz termin. Bezpodstawna odmowa oznacza zwłokę (§ 286 BGB) — od tej chwili sprzedawca odpowiada też za koszty Twojego pełnomocnika. Możesz wtedy wyłożyć koszty transportu i dochodzić ich zwrotu, tak jak kupujący w opisanej sprawie.

Sprzedawca mówi, że naprawa to „kulancja”, i wystawia rachunek.
Nie przyjmuj tej narracji. Jeżeli wada istniała przy wydaniu auta — a w pierwszym roku działa domniemanie na Twoją korzyść — naprawa jest obowiązkiem sprzedawcy i jest bezpłatna. Zapłacony rachunek możesz odzyskać, jeśli płaciłeś z zastrzeżeniem zwrotu.

Ile mam czasu na reklamację?
Roszczenia przedawniają się co do zasady po dwóch latach od wydania pojazdu (§ 438 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 BGB). Wada ujawniona w ciągu pierwszego roku jest domniemana od momentu zakupu (§ 477 ust. 1 BGB).

Czy mogę naprawić auto w Polsce i po prostu wysłać sprzedawcy fakturę?
To ryzykowna droga na skróty. Bez wcześniejszego wyznaczenia terminu sprzedawca może odmówić zwrotu — pierwszeństwo ma jego prawo do własnej naprawy. Naprawa zastępcza wchodzi w grę dopiero po bezskutecznym terminie albo jednoznacznej odmowie (§ 475d ust. 1 BGB).

Źródła: LG Saarbrücken, wyrok z 22.01.2021 — 13 S 130/20. BGH, wyrok z 19.07.2017 — VIII ZR 278/16. EuGH, wyrok z 23.05.2019 — C-52/18. §§ 438, 439, 475, 475d, 477 BGB.

Powiązane tematy