{"id":5228,"date":"2026-09-10T22:07:17","date_gmt":"2026-09-10T20:07:17","guid":{"rendered":"https:\/\/bwlaw.de\/baza-wiedzy\/stundenlohn-w-niemczech-zawyzone-godziny\/"},"modified":"2026-10-24T07:06:38","modified_gmt":"2026-10-24T05:06:38","slug":"stundenlohn-w-niemczech-zawyzone-godziny","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/bwlaw.de\/pl\/baza-wiedzy\/stundenlohn-w-niemczech-zawyzone-godziny\/","title":{"rendered":"Stundenlohn w Niemczech: kto musi udowodni\u0107, \u017ce wykonawca naliczy\u0142 za du\u017co godzin?"},"content":{"rendered":"\r\n<div id=\"progress\" aria-hidden=\"true\"><\/div>\r\n\r\n<header>\r\n  <div class=\"wrap\">\r\n    <a href=\"\/pl\/\" class=\"brand\" aria-label=\"BWLAW \u2013 strona g\u0142\u00f3wna\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"\/wp-content\/themes\/bwlaw-child-1\/assets\/img\/logo-bw.png\" alt=\"BWLAW \u2013 kancelaria radc\u00f3w prawnych w Niemczech\" width=\"42\" height=\"28\"><\/a>\r\n    <nav aria-label=\"Nawigacja g\u0142\u00f3wna\">\r\n      <a href=\"https:\/\/bwlaw.de\/pl\/specjalizacje\/prawo-budowlane\/\">Firmy budowlane<\/a>\r\n      <a href=\"https:\/\/bwlaw.de\/pl\/specjalizacje\/windykacja\/\">Windykacja<\/a>\r\n      <a href=\"https:\/\/bwlaw.de\/pl\/specjalizacje\/prawo-spolek\/\">Obs\u0142uga firm i sp\u00f3\u0142ki<\/a>\r\n      <a href=\"https:\/\/bwlaw.de\/pl\/specjalizacje\/prawo-pracy\/\">Prawo pracy<\/a>\r\n      <a href=\"\/pl\/wadliwy-samochod-z-niemiec\/\">Samochody<\/a>\r\n      <a href=\"https:\/\/bwlaw.de\/pl\/baza-wiedzy\/\" class=\"active\">Baza wiedzy<\/a>\r\n    <\/nav>\r\n    <div class=\"lang\" role=\"group\" aria-label=\"Wyb\u00f3r j\u0119zyka\">\r\n      <a href=\"https:\/\/bwlaw.de\/en\/knowledge-base\/hourly-rate-construction-work-germany\/\" lang=\"en\" hreflang=\"en\" aria-label=\"Angielska wersja tego artyku\u0142u\">EN<\/a>\r\n      <a href=\"\/wissen\/stundenlohnarbeiten-beweislast-unwirtschaftlichkeit\/\" lang=\"de\" hreflang=\"de\" aria-label=\"Niemiecka wersja tego artyku\u0142u\">DE<\/a>\r\n      <a href=\"https:\/\/bwlaw.de\/pl\/baza-wiedzy\/stundenlohn-w-niemczech-zawyzone-godziny\/\" class=\"active\" lang=\"pl\" hreflang=\"pl\" aria-current=\"true\">PL<\/a>\r\n    <\/div>\r\n    <a href=\"https:\/\/bwlaw.de\/pl\/specjalizacje\/prawo-budowlane\/#kontakt\" class=\"btn\">Kontakt z radc\u0105 prawnym <span class=\"arr\">\u2192<\/span><\/a>\r\n    <button class=\"burger\" aria-label=\"Menu\">\u2630<\/button>\r\n  <\/div>\r\n<\/header>\r\n\r\n<section class=\"shero\" style=\"padding-bottom:3.5rem\">\r\n  <div class=\"glow\"><\/div>\r\n  <div class=\"wrap\" style=\"grid-template-columns:1fr\">\r\n    <div>\r\n      <nav class=\"crumbs\" aria-label=\"Breadcrumb\"><a href=\"\/pl\/\">Strona g\u0142\u00f3wna<\/a><span>\/<\/span><a href=\"https:\/\/bwlaw.de\/pl\/baza-wiedzy\/\">Baza wiedzy<\/a><span>\/<\/span><b>Prawo budowlane<\/b><\/nav>\r\n      <span class=\"eyebrow\">Prawo budowlane<\/span>\r\n      <h1 style=\"max-width:34ch\">Stundenlohn w Niemczech: kto musi udowodni\u0107, \u017ce wykonawca naliczy\u0142 za du\u017co godzin?<\/h1>\r\n      <p class=\"lead\">Rozliczenie na godziny (Stundenlohn) jest wygodne dla wykonawcy, ale po zako\u0144czeniu rob\u00f3t zamawiaj\u0105cy cz\u0119sto twierdzi, \u017ce godzin by\u0142o za du\u017co albo \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 prac nie mia\u0142a sensu. Oberlandesgericht Brandenburg w wyroku z 11.06.2026 (10 U 5\/26) uporz\u0105dkowa\u0142, kto co musi wykaza\u0107: wykonawca dowodzi liczby przepracowanych godzin, a zamawiaj\u0105cy niegospodarno\u015bci. Podpisany Stundenzettel dzia\u0142a jak deklaratoryjne uznanie d\u0142ugu, brak odbioru nie blokuje wymagalno\u015bci, gdy umowa przesz\u0142a w stan rozliczenia (Abrechnungsverh\u00e4ltnis), a zarzut z\u0142ej jako\u015bci rob\u00f3t to nie zarzut niegospodarno\u015bci. Omawiamy wyrok, na liczbach z tej sprawy pokazujemy, kiedy zamawiaj\u0105cemu op\u0142aca si\u0119 zarzut niegospodarno\u015bci, i wyja\u015bniamy, jak obie strony mog\u0105 zabezpieczy\u0107 rozliczenie i dowody.<\/p>\r\n      <div class=\"art-meta\">\r\n        <img decoding=\"async\" src=\"\/wp-content\/themes\/bwlaw-child-1\/assets\/img\/dr-artur-barczewski.webp\" alt=\"dr Artur Barczewski\" width=\"46\" height=\"46\" loading=\"lazy\">\r\n        <div><b>dr Artur Barczewski<\/b>niedergelassener europ\u00e4ischer Rechtsanwalt \/ Radca prawny<\/div>\r\n        <div style=\"margin-left:1rem;border-left:1px solid rgba(255,255,255,.25);padding-left:1rem\">\u2248 18 min czytania<br>aktualizacja: wrzesie\u0144 2026<\/div>\r\n      <\/div>\r\n    <\/div>\r\n  <\/div>\r\n<\/section>\r\n\r\n<article class=\"sec\">\r\n  <div class=\"wrap\">\r\n    <div class=\"prose rv\" style=\"font-size:1.02rem\">\r\n<h3 style=\"font-size:1.35rem;margin-top:2.2rem\">Sp\u00f3r o osuszanie domu po zalaniu: co orzek\u0142 OLG Brandenburg?<\/h3>\r\n<p>S\u0105d apelacyjny w Brandenburgu zas\u0105dzi\u0142 na rzecz firmy 15.862,33 \u20ac z odsetkami w wysoko\u015bci 5 punkt\u00f3w procentowych ponad stop\u0119 bazow\u0105 od 17.02.2021, obni\u017caj\u0105c kwot\u0119 zas\u0105dzon\u0105 przez s\u0105d pierwszej instancji (21.079,16 \u20ac), i w ca\u0142o\u015bci odrzuci\u0142 potr\u0105cenia zamawiaj\u0105cego oparte na zarzucie niegospodarnego prowadzenia rob\u00f3t (wyrok z 11.06.2026, 10 U 5\/26). Zamawiaj\u0105cy, kt\u00f3ry zarzuca\u0142 wykonawcy zawy\u017cone i zb\u0119dne godziny, przegra\u0142 ten w\u0105tek, bo nie udowodni\u0142 fakt\u00f3w \u015bwiadcz\u0105cych o niegospodarno\u015bci.<\/p>\r\n<p>T\u0142o sprawy jest typowe dla szk\u00f3d wodnych. 25.05.2020 w domu zamawiaj\u0105cego dosz\u0142o do zalania. Firma zajmuj\u0105ca si\u0119 napraw\u0105 szk\u00f3d po po\u017carach i zalaniach ustawi\u0142a urz\u0105dzenia osuszaj\u0105ce jeszcze w maju, a na podstawie oferty z 27.07.2020, cz\u0119\u015bciowo potwierdzonej przez zamawiaj\u0105cego, wykonywa\u0142a osuszanie, dekontaminacj\u0119, zabezpieczenia i demonta\u017ce. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 pozycji rozliczano wed\u0142ug stawek godzinowych z rycza\u0142tami materia\u0142owymi. Rachunek ko\u0144cowy (Schlussrechnung) nosi\u0142 dat\u0119 15.09.2020, a 02.10.2020 zamawiaj\u0105cy wypowiedzia\u0142 umow\u0119. Zap\u0142aci\u0142 15.310,20 \u20ac, reszt\u0119 zakwestionowa\u0142.<\/p>\r\n<p>Landgericht Frankfurt (Oder) najpierw oddali\u0142 pow\u00f3dztwo wyrokiem zaocznym z 18.11.2022, a po sprzeciwie wykonawcy zas\u0105dzi\u0142 wyrokiem z 25.08.2023 kwot\u0119 21.079,16 \u20ac oraz 1.088,60 \u20ac koszt\u00f3w przeds\u0105dowych. W apelacji zamawiaj\u0105cy twierdzi\u0142, \u017ce osuszanie pustek w p\u0142ytach gipsowo-kartonowych by\u0142o bezcelowe, bo p\u0142yty i tak trzeba by\u0142o usun\u0105\u0107, \u017ce dekontaminacja bez wcze\u015bniejszego badania ple\u015bni by\u0142a bezsensowna, \u017ce pracownicy robili codziennie godzinn\u0105 przerw\u0119 \u015bniadaniow\u0105, a przywr\u00f3cenie domu do stanu sprzed szkody b\u0119dzie kosztowa\u0107 co najmniej 590.854,97 \u20ac netto. Z tego tytu\u0142u \u017c\u0105da\u0142 zwolnienia z zap\u0142aty 26.507,49 \u20ac brutto i dodatkowo potr\u0105ca\u0142 odszkodowanie za uszkodzone belki stropowe, laminat i zdemontowane grzejniki.<\/p>\r\n<p>S\u0105d apelacyjny przes\u0142ucha\u0142 bieg\u0142ego s\u0105dowego. Bieg\u0142y o\u015bwiadczy\u0142, \u017ce pe\u0142na odpowied\u017a wymaga\u0142aby bada\u0144 i pomiar\u00f3w powietrza za oko\u0142o 63.500 \u20ac brutto. S\u0105d w porozumieniu ze stronami odst\u0105pi\u0142 od tych bada\u0144 jako nieproporcjonalnych do warto\u015bci sporu (\u00a7 407a ust. 4 zd. 2 ZPO). Na tej podstawie zapad\u0142 wyrok, kt\u00f3ry daje cztery praktyczne wskaz\u00f3wki opisane ni\u017cej.<\/p>\r\n<h3 style=\"font-size:1.35rem;margin-top:2.2rem\">Czy wykonawca mo\u017ce \u017c\u0105da\u0107 zap\u0142aty bez odbioru rob\u00f3t?<\/h3>\r\n<p>Tak, je\u017celi zamawiaj\u0105cy nie \u017c\u0105da ju\u017c wykonania umowy, a przeciwstawia wykonawcy wy\u0142\u0105cznie roszczenia pieni\u0119\u017cne. Zasad\u0105 jest, \u017ce wynagrodzenie za dzie\u0142o staje si\u0119 wymagalne z chwil\u0105 odbioru (Abnahme, \u00a7 641 ust. 1 BGB). Gdy jednak zamawiaj\u0105cy nie domaga si\u0119 ani doko\u0144czenia, ani poprawienia rob\u00f3t, lecz tylko potr\u0105ca odszkodowanie, stosunek umowny przekszta\u0142ca si\u0119 w stosunek rozliczeniowy (Abrechnungsverh\u00e4ltnis) i odbi\u00f3r przestaje by\u0107 przes\u0142ank\u0105 wymagalno\u015bci. Federalny Trybuna\u0142 Sprawiedliwo\u015bci (Bundesgerichtshof, BGH) opisa\u0142 t\u0119 figur\u0119 w wyroku z 19.01.2017 (VII ZR 301\/13): stosunek rozliczeniowy powstaje, gdy zamawiaj\u0105cy nie mo\u017ce ju\u017c \u017c\u0105da\u0107 wykonania umowy i daje do zrozumienia, \u017ce nie chce dalszej wsp\u00f3\u0142pracy z wykonawc\u0105.<\/p>\r\n<p>W sprawie brandenburskiej zamawiaj\u0105cy wypowiedzia\u0142 umow\u0119, otrzyma\u0142 sprawdzalny rachunek ko\u0144cowy i broni\u0142 si\u0119 wy\u0142\u0105cznie potr\u0105ceniami. S\u0105d apelacyjny uj\u0105\u0142 to jednym zdaniem:<\/p>\r\n<blockquote style=\"margin:1.6rem 0;padding:1.2rem 1.5rem;background:rgba(194,85,49,.08);border-left:3px solid var(--terra);border-radius:0 14px 14px 0\">\r\n  <p style=\"font-style:italic;margin-bottom:.7rem\">\u201eDas Fehlen einer Abnahme der Werkleistung der Kl\u00e4gerin steht der F\u00e4lligkeit der Forderung dabei nicht entgegen, da der Beklagte eine weitere Erf\u00fcllung des Vertrages nicht verlangt, sondern sich allein auf Geld gerichtete Gegenanspr\u00fcche st\u00fctzt, sodass sich das Vertragsverh\u00e4ltnis in ein Abrechnungsverh\u00e4ltnis umgewandelt hat und die Abnahme nicht mehr F\u00e4lligkeitsvoraussetzung f\u00fcr den Werklohnanspruch ist.&#8221;<\/p>\r\n  <p style=\"margin-bottom:.7rem\">\u201eBrak odbioru \u015bwiadczenia pow\u00f3dki nie stoi na przeszkodzie wymagalno\u015bci roszczenia, poniewa\u017c pozwany nie \u017c\u0105da dalszego wykonania umowy, lecz opiera si\u0119 wy\u0142\u0105cznie na roszczeniach wzajemnych o charakterze pieni\u0119\u017cnym, wskutek czego stosunek umowny przekszta\u0142ci\u0142 si\u0119 w stosunek rozliczeniowy, a odbi\u00f3r nie jest ju\u017c przes\u0142ank\u0105 wymagalno\u015bci roszczenia o wynagrodzenie.&#8221;<\/p>\r\n  <p style=\"font-size:.85rem;color:var(--ink-soft);margin:0\">OLG Brandenburg, wyrok z 11.06.2026 \u2013 10 U 5\/26, uzasadnienie II.1 \u2013 t\u0142umaczenie w\u0142asne<\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n<p>Dla wykonawcy oznacza to dwie rzeczy. Po wypowiedzeniu umowy przez zamawiaj\u0105cego trzeba wystawi\u0107 sprawdzalny (pr\u00fcff\u00e4hig) rachunek ko\u0144cowy, bo bez niego roszczenie nie stanie si\u0119 wymagalne. Jak go zbudowa\u0107, opisujemy w artykule o <a href=\"https:\/\/bwlaw.de\/pl\/baza-wiedzy\/schlussrechnung\/\">rachunku ko\u0144cowym w Niemczech<\/a>. Zamawiaj\u0105cy z kolei nie mo\u017ce jednocze\u015bnie zas\u0142ania\u0107 si\u0119 brakiem odbioru i ogranicza\u0107 obrony do potr\u0105ce\u0144 pieni\u0119\u017cnych, bo w\u0142a\u015bnie taka postawa otwiera wykonawcy drog\u0119 do zap\u0142aty. Inne warianty pozwu o wynagrodzenie bez odbioru omawiamy w tek\u015bcie o <a href=\"https:\/\/bwlaw.de\/pl\/baza-wiedzy\/odbior-robot-budowlanych-w-niemczech\/\">odbiorze rob\u00f3t budowlanych<\/a>.<\/p>\r\n<h3 style=\"font-size:1.35rem;margin-top:2.2rem\">Co musi udowodni\u0107 wykonawca przy rozliczeniu godzinowym?<\/h3>\r\n<p>Wykonawca musi wykaza\u0107 tylko dwie rzeczy: ile godzin przepracowano na roboty obj\u0119te umow\u0105 i po jakiej stawce. Wynagrodzenie um\u00f3wione wed\u0142ug \u00a7 631 ust. 1 BGB jako iloczyn stawki i czasu nie wymaga dowodu, \u017ce ka\u017cda godzina by\u0142a konieczna. Tak orzek\u0142 BGH w wyroku z 28.05.2009 (VII ZR 74\/06), potwierdzaj\u0105c lini\u0119 z wyroku z 17.04.2009 (VII ZR 164\/07): do zasadno\u015bci roszczenia o wynagrodzenie liczone wed\u0142ug nak\u0142adu czasu wykonawca z regu\u0142y przedstawia jedynie liczb\u0119 godzin, kt\u00f3re przypad\u0142y na wykonanie \u015bwiadcze\u0144 umownych.<\/p>\r\n<p>Dowodem s\u0105 przede wszystkim karty godzin (Stundenzettel), zeznania monter\u00f3w i kierownika budowy oraz dokumentacja zdj\u0119ciowa. W sprawie brandenburskiej 64 godziny dekontaminacji i 84 godziny zabezpiecze\u0144 by\u0142y obj\u0119te kartami podpisanymi przez zamawiaj\u0105cego. Przy 392 godzinach demonta\u017cu s\u0105d uzna\u0142, \u017ce zamawiaj\u0105cy nie kwestionowa\u0142 samego wykonania prac, lecz ich potrzeb\u0119, a to jest ju\u017c zarzut niegospodarno\u015bci, o kt\u00f3rym ni\u017cej. Kierownik projektu rozliczy\u0142 22,5 godziny, ale s\u0105d uzna\u0142 tylko 13,5, bo 9 godzin przypada\u0142o na 01. i 09.07.2020, czyli na czas przed zawarciem umowy z 27.07.2020, a wykonawca nie wykaza\u0142, \u017ce umowa obejmowa\u0142a tak\u017ce te wcze\u015bniejsze czynno\u015bci.<\/p>\r\n<p>Z tego wynika praktyczna regu\u0142a: czynno\u015bci wykonane przed podpisaniem umowy, na przyk\u0142ad pierwsze ustawienie osuszaczy, trzeba wyra\u017anie obj\u0105\u0107 umow\u0105 albo odr\u0119bnym zleceniem, inaczej s\u0105d ich nie policzy. Warto te\u017c pami\u0119ta\u0107, \u017ce sprawdzalno\u015b\u0107 rachunku nie odwraca ci\u0119\u017caru dowodu. BGH w wyroku z 28.05.2009 (VII ZR 74\/06) wprost odrzuci\u0142 pogl\u0105d, \u017ce zamawiaj\u0105cy, kt\u00f3ry nie zakwestionowa\u0142 sprawdzalnego rachunku, musi odt\u0105d dowodzi\u0107 nieprawdziwo\u015bci wpis\u00f3w w kartach godzin.<\/p>\r\n<h3 style=\"font-size:1.35rem;margin-top:2.2rem\">Co daje podpis zamawiaj\u0105cego na karcie godzin (Stundenzettel)?<\/h3>\r\n<p>Podpis zamawiaj\u0105cego na karcie godzin ma skutek deklaratoryjnego uznania d\u0142ugu (deklaratorisches Schuldanerkenntnis), ale tylko w granicach danych wpisanych na karcie, z regu\u0142y co do liczby godzin. Zamawiaj\u0105cy jest tymi danymi zwi\u0105zany, chyba \u017ce udowodni, \u017ce s\u0105 nieprawdziwe i \u017ce nie wiedzia\u0142 o tym w chwili podpisu. Podpis nie odcina natomiast zarzutu, \u017ce godzin by\u0142o za du\u017co albo \u017ce prace nie by\u0142y potrzebne. S\u0105d apelacyjny w Brandenburgu przej\u0105\u0142 t\u0119 formu\u0142\u0119 z orzecznictwa:<\/p>\r\n<blockquote style=\"margin:1.6rem 0;padding:1.2rem 1.5rem;background:rgba(194,85,49,.08);border-left:3px solid var(--terra);border-radius:0 14px 14px 0\">\r\n  <p style=\"font-style:italic;margin-bottom:.7rem\">\u201eDabei kommt den unterschriebenen Stundenlohnzetteln grunds\u00e4tzlich die Wirkung eines deklaratorischen Schuldanerkenntnisses zu, die allerdings auf die in den Stundenlohnzetteln enthaltenen Leistungsangaben begrenzt ist und regelm\u00e4\u00dfig nur den aufgelisteten Stundenaufwand erfasst.&#8221;<\/p>\r\n  <p style=\"margin-bottom:.7rem\">\u201ePodpisanym kartom godzin przys\u0142uguje co do zasady skutek deklaratoryjnego uznania d\u0142ugu, kt\u00f3ry jednak ogranicza si\u0119 do danych o \u015bwiadczeniach zawartych w kartach i z regu\u0142y obejmuje tylko wykazany w nich nak\u0142ad godzin.&#8221;<\/p>\r\n  <p style=\"font-size:.85rem;color:var(--ink-soft);margin:0\">OLG Brandenburg, wyrok z 11.06.2026 \u2013 10 U 5\/26, uzasadnienie II.1 a) cc) \u2013 t\u0142umaczenie w\u0142asne<\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n<p>\u0179r\u00f3d\u0142em tej regu\u0142y jest mi\u0119dzy innymi wyrok Oberlandesgericht K\u00f6ln z 16.09.2008 (24 U 167\/07), w kt\u00f3rym zamawiaj\u0105ca podpisa\u0142a karty z 258,5 godzinami za rozbi\u00f3rk\u0119 i odbudow\u0119 muru z bazaltu, a mimo to mog\u0142a podnosi\u0107, \u017ce nak\u0142ad by\u0142 nieadekwatny. W sprawie brandenburskiej zamawiaj\u0105cy przyzna\u0142, \u017ce karty dekontaminacji nosz\u0105 jego podpis, wi\u0119c 64 godziny uznano za przepracowane, a jego zarzuty przenios\u0142y si\u0119 na poziom gospodarno\u015bci.<\/p>\r\n<p>Odmiennie dzia\u0142a umowa oparta na VOB\/B. Wed\u0142ug \u00a7 15 ust. 3 VOB\/B wykonawca sk\u0142ada karty godzin codziennie lub co tydzie\u0144, a zamawiaj\u0105cy ma je zwr\u00f3ci\u0107 z zastrze\u017ceniami najp\u00f3\u017aniej w ci\u0105gu sze\u015bciu dni roboczych od otrzymania, inaczej uchodz\u0105 za uznane. Ta fikcja uznania obowi\u0105zuje tylko wtedy, gdy strony w\u0142\u0105czy\u0142y VOB\/B do umowy. BGH w wyroku z 28.05.2009 (VII ZR 74\/06) odm\u00f3wi\u0142 przeniesienia jej na umowy wed\u0142ug BGB jako og\u00f3lnej zasady prawa. O tym, co si\u0119 dzieje, gdy kart\u0119 podpisuje kierownik budowy bez pe\u0142nomocnictwa, piszemy w artykule o <a href=\"https:\/\/bwlaw.de\/pl\/baza-wiedzy\/stundenzettel-na-budowie-w-niemczech\/\">Stundenzettlach i podpisie kierownika budowy<\/a>.<\/p>\r\n<h3 style=\"font-size:1.35rem;margin-top:2.2rem\">Dlaczego zawy\u017cone godziny nie obni\u017caj\u0105 wynagrodzenia automatycznie?<\/h3>\r\n<p>Umowa o wynagrodzenie godzinowe rodzi po stronie wykonawcy uboczny obowi\u0105zek gospodarnego prowadzenia rob\u00f3t (Pflicht zur wirtschaftlichen Betriebsf\u00fchrung) wywodzony z zasady dobrej wiary (\u00a7 242 BGB). Naruszenie tego obowi\u0105zku nie zmniejsza wynagrodzenia samo przez si\u0119, lecz daje zamawiaj\u0105cemu roszczenie odszkodowawcze z \u00a7 280 ust. 1 BGB, kt\u00f3rego tre\u015bci\u0105 jest zwolnienie z obowi\u0105zku zap\u0142aty za nadmierne godziny. BGH uj\u0105\u0142 to w tezie wyroku z 28.05.2009 (VII ZR 74\/06), nawi\u0105zuj\u0105c do wcze\u015bniejszego wyroku z 01.02.2000 (X ZR 198\/97):<\/p>\r\n<blockquote style=\"margin:1.6rem 0;padding:1.2rem 1.5rem;background:rgba(194,85,49,.08);border-left:3px solid var(--terra);border-radius:0 14px 14px 0\">\r\n  <p style=\"font-style:italic;margin-bottom:.7rem\">\u201eDie Vereinbarung einer Stundenlohnverg\u00fctung f\u00fcr Werkleistungen begr\u00fcndet nach Treu und Glauben eine vertragliche Nebenpflicht zur wirtschaftlichen Betriebsf\u00fchrung, deren Verletzung sich nicht unmittelbar verg\u00fctungsmindernd auswirkt, sondern einen vom Besteller geltend zu machenden Gegenanspruch aus \u00a7 280 Abs. 1 BGB entstehen l\u00e4sst. Dessen tats\u00e4chliche Voraussetzungen muss der Besteller nach allgemeinen Grunds\u00e4tzen darlegen und beweisen.&#8221;<\/p>\r\n  <p style=\"margin-bottom:.7rem\">\u201eUzgodnienie wynagrodzenia godzinowego za roboty rodzi zgodnie z zasad\u0105 dobrej wiary umowny obowi\u0105zek uboczny gospodarnego prowadzenia rob\u00f3t, kt\u00f3rego naruszenie nie obni\u017ca bezpo\u015brednio wynagrodzenia, lecz powoduje powstanie roszczenia wzajemnego zamawiaj\u0105cego z \u00a7 280 ust. 1 BGB. Faktyczne przes\u0142anki tego roszczenia zamawiaj\u0105cy musi przedstawi\u0107 i udowodni\u0107 wed\u0142ug zasad og\u00f3lnych.&#8221;<\/p>\r\n  <p style=\"font-size:.85rem;color:var(--ink-soft);margin:0\">BGH, wyrok z 28.05.2009 \u2013 VII ZR 74\/06, teza b \u2013 t\u0142umaczenie w\u0142asne<\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n<p>Konstrukcja ma konkretne skutki procesowe. Zamawiaj\u0105cy musi to roszczenie podnie\u015b\u0107, najcz\u0119\u015bciej przez potr\u0105cenie (\u00a7\u00a7 387, 389 BGB) albo pow\u00f3dztwo wzajemne, i wskaza\u0107 jego wysoko\u015b\u0107. S\u0105d nie skr\u00f3ci godzin z urz\u0119du. W sprawie brandenburskiej s\u0105d policzy\u0142, \u017ce potr\u0105cenie zamawiaj\u0105cego dotyczy\u0142o pozycji 1.1.1, 2.1, 2.2 i 2.3 rachunku, czyli 18.562,80 \u20ac netto, a po doliczeniu 7 % narzutu na urz\u0105dzenie budowy i 16 % podatku od towar\u00f3w i us\u0142ug 23.040,15 \u20ac brutto. Potr\u0105cenie upad\u0142o nie dlatego, \u017ce by\u0142o \u017ale policzone, lecz dlatego, \u017ce zamawiaj\u0105cy nie udowodni\u0142 niegospodarno\u015bci.<\/p>\r\n<h3 style=\"font-size:1.35rem;margin-top:2.2rem\">Co musi wykaza\u0107 zamawiaj\u0105cy i kiedy ci\u0119\u017car twierdzenia przechodzi na wykonawc\u0119?<\/h3>\r\n<p>Zamawiaj\u0105cy musi przedstawi\u0107 fakty, z kt\u00f3rych wynika niegospodarne prowadzenie rob\u00f3t, a w razie sporu je udowodni\u0107. Wymagania co do jego twierdze\u0144 nie s\u0105 wysokie, bo zwykle nie zna warunk\u00f3w, w jakich wykonawca pracowa\u0142. Nie wolno mu jednak kwestionowa\u0107 liczby godzin \u201eins Blaue hinein&#8221;, czyli bez \u017cadnego punktu zaczepienia (BGH, wyrok z 17.04.2009 \u2013 VII ZR 164\/07). Wystarczy, \u017ce wska\u017ce znane mu lub \u0142atwo dost\u0119pne okoliczno\u015bci, kt\u00f3re pozwol\u0105 s\u0105dowi przeprowadzi\u0107 dow\u00f3d, na przyk\u0142ad z opinii bieg\u0142ego.<\/p>\r\n<p>Ci\u0119\u017car twierdzenia cz\u0119\u015bciowo przechodzi na wykonawc\u0119, gdy zamawiaj\u0105cy nie jest w stanie ustali\u0107, jakie konkretnie prace wykonano, i przez to nie mo\u017ce oceni\u0107 gospodarno\u015bci naliczonego czasu. Wtedy wykonawc\u0119 obci\u0105\u017ca wt\u00f3rny ci\u0119\u017car twierdzenia (sekund\u00e4re Darlegungslast): musi opisa\u0107 rodzaj i tre\u015b\u0107 prac rozliczanych wed\u0142ug czasu na tyle, by zamawiaj\u0105cy m\u00f3g\u0142 si\u0119 sensownie broni\u0107 (BGH, wyrok z 17.04.2009 \u2013 VII ZR 164\/07, teza c). Je\u017celi wykonawca tego nie zrobi, s\u0105d nie mo\u017ce odrzuci\u0107 zarzutu niegospodarno\u015bci jako niekonkretnego, a procesowe niedogodno\u015bci obci\u0105\u017caj\u0105 wykonawc\u0119. Wt\u00f3rny ci\u0119\u017car twierdzenia nie powstaje jednak, gdy zamawiaj\u0105cy sam zleca\u0142 poszczeg\u00f3lne prace, a p\u00f3\u017aniej nie potrafi odtworzy\u0107 zakresu zlecenia (BGH, wyrok z 28.05.2009 \u2013 VII ZR 74\/06, teza c).<\/p>\r\n<p>W sprawie brandenburskiej zamawiaj\u0105cy wskaza\u0142 wystarczaj\u0105ce fakty, bo s\u0105d przeprowadzi\u0142 dow\u00f3d z opinii bieg\u0142ego. Przegra\u0142 na etapie dowodu. Bieg\u0142y s\u0105dowy nie m\u00f3g\u0142 stwierdzi\u0107, \u017ce osuszanie pustek w p\u0142ytach gipsowo-kartonowych by\u0142o bezcelowe, bo nie istnieje metoda datowania rozwoju ple\u015bni, a bez bada\u0144 nie spos\u00f3b ustali\u0107, czy w maju 2020 chodzi\u0142o jedynie o zanieczyszczenie zarodnikami (Kontamination), czy ju\u017c o porost grzyba (Befall). Przy zanieczyszczeniu odkurzanie odkurzaczem przemys\u0142owym klasy H i przetarcie alkoholem jest metod\u0105 dopuszczaln\u0105, przy poro\u015bcie trzeba usuwa\u0107 elementy. Prywatna ekspertyza zamawiaj\u0105cego z 27.12.2020 nie pomog\u0142a, bo bieg\u0142y s\u0105dowy nie potwierdzi\u0142 jej wniosku, \u017ce elementy trzeba by\u0142o usun\u0105\u0107 w ka\u017cdym przypadku. Zdj\u0119cia i nagrania przedstawione po raz pierwszy pismem z 11.12.2025 s\u0105d pomin\u0105\u0142 jako sp\u00f3\u017anione (\u00a7 531 ust. 2 ZPO), a samo twierdzenie, \u017ce materia\u0142 dopiero teraz si\u0119 odnalaz\u0142, nie usuwa zarzutu niedbalstwa. Skoro nie da\u0142o si\u0119 ustali\u0107 stanu z maja 2020, niepewno\u015b\u0107 obci\u0105\u017cy\u0142a zamawiaj\u0105cego jako stron\u0119 zobowi\u0105zan\u0105 do dowodu.<\/p>\r\n<p>Zarzut godzinnej przerwy \u015bniadaniowej upad\u0142 z prostszego powodu: z kart godzin wynika\u0142o, \u017ce dla ka\u017cdego pracownika co najmniej godzina dziennie by\u0142a wpisana jako przerwa i nie zosta\u0142a naliczona.<\/p>\r\n<h3 style=\"font-size:1.35rem;margin-top:2.2rem\">Wadliwe wykonanie to nie niegospodarno\u015b\u0107<\/h3>\r\n<p>Zarzut, \u017ce wykonawca wykona\u0142 prace \u017ale, jest zarzutem wady, a nie niegospodarno\u015bci, i trzeba go dochodzi\u0107 wed\u0142ug przepis\u00f3w o r\u0119kojmi za wady dzie\u0142a. Bieg\u0142y potwierdzi\u0142, \u017ce przy sanacji ple\u015bni konieczne jest pe\u0142ne oddzielenie strefy prac od strefy mieszkalnej (tzw. Schwarz-Wei\u00df-Trennung) ze \u015bluzami i podci\u015bnieniem, a zabezpieczenia wykonawcy tego nie zapewnia\u0142y. S\u0105d apelacyjny nie dopatrzy\u0142 si\u0119 w tym niegospodarno\u015bci: pe\u0142niejsze zabezpieczenia oznacza\u0142yby wi\u0119cej godzin i wy\u017csze koszty, a nie mniej. Brakuj\u0105ca jako\u015b\u0107 to wada, a roszczenie odszkodowawcze z tytu\u0142u wady (\u00a7 634 nr 4, \u00a7\u00a7 280, 281 BGB) wymaga zawiadomienia o wadzie, bezskutecznego wyznaczenia terminu i wykazania konkretnej szkody. Zamawiaj\u0105cy nie podni\u00f3s\u0142 \u017cadnego z tych element\u00f3w.<\/p>\r\n<p>Podobnie zako\u0144czy\u0142y si\u0119 potr\u0105cenia za belki stropowe i laminat, \u0142\u0105cznie 6.500 \u20ac. Zamawiaj\u0105cy twierdzi\u0142, \u017ce w belkach jest co najmniej 120 otwor\u00f3w po wkr\u0119tach (koszt usuni\u0119cia co najmniej 2.500 \u20ac), a laminat w pokoju dzieci\u0119cym trzeba wymieni\u0107 w ca\u0142o\u015bci (co najmniej 4.000 \u20ac). Nie przedstawi\u0142 jednak \u017cadnej oferty ani kosztorysu, a prywatna ekspertyza nie zawiera\u0142a wylicze\u0144 koszt\u00f3w, wi\u0119c s\u0105d nie mia\u0142 podstaw nawet do oszacowania szkody minimalnej wed\u0142ug \u00a7 287 ZPO. S\u0105d przypomnia\u0142 te\u017c, \u017ce w ramach odszkodowania za wad\u0119 nie mo\u017cna \u017c\u0105da\u0107 fikcyjnych koszt\u00f3w jej usuni\u0119cia, czyli koszt\u00f3w naprawy, kt\u00f3rej nie wykonano (BGH, wyrok z 22.02.2018 \u2013 VII ZR 46\/17). Kto chce potr\u0105ci\u0107 koszty naprawy, musi napraw\u0119 zleci\u0107 albo wykaza\u0107 r\u00f3\u017cnic\u0119 warto\u015bci.<\/p>\r\n<p>Roszczenie za grzejniki (618,62 \u20ac) upad\u0142o z przyczyn dowodowych. \u015awiadka, \u017con\u0119 zamawiaj\u0105cego, zg\u0142oszono dopiero w apelacji (\u00a7 531 ust. 2 ZPO), a bieg\u0142y nie jest w stanie po latach ustali\u0107, czy grzejniki zamontowane przez firm\u0119 trzeci\u0105 wcze\u015bniej zdemontowali pracownicy wykonawcy. Dopiero po udowodnieniu, \u017ce to oni demontowali, wykonawca musia\u0142by wykaza\u0107 zlecenie na demonta\u017c. Wi\u0119cej o rozk\u0142adzie ci\u0119\u017caru dowodu przy wadach piszemy w artykule o <a href=\"https:\/\/bwlaw.de\/pl\/baza-wiedzy\/wady-budowlane-w-niemczech-ciezar-dowodu\/\">wadach budowlanych w Niemczech<\/a>.<\/p>\r\n<h3 style=\"font-size:1.35rem;margin-top:2.2rem\">Co wykonawca straci\u0142 mimo wygranej?<\/h3>\r\n<p>Wykonawca wygra\u0142 zasad\u0119, ale straci\u0142 kilka pozycji z powodu w\u0142asnych zaniedba\u0144 w dokumentacji. Z 392 godzin demonta\u017cu s\u0105d wykre\u015bli\u0142 64 godziny przypadaj\u0105ce na 18. i 19.08.2020 (16 godzin brygadzisty i 48 godzin robotnik\u00f3w wykwalifikowanych), bo dotyczy\u0142y rozbi\u00f3rki \u0142azienki na pi\u0119trze, a wykonawca nie wykaza\u0142 zlecenia. Og\u00f3lne stwierdzenie, \u017ce ingerencje niszcz\u0105ce by\u0142y nieuniknione, nie wystarczy\u0142o, rachunek nie wymienia\u0142 \u0142azienki, a prowadzenie cudzych spraw bez zlecenia (Gesch\u00e4ftsf\u00fchrung ohne Auftrag) s\u0105d r\u00f3wnie\u017c odrzuci\u0142. Rycza\u0142t materia\u0142owy 1.450 \u20ac przy demonta\u017cach przepad\u0142, bo wykonawca po zaprzeczeniu zamawiaj\u0105cego nie wskaza\u0142, jaki materia\u0142 zu\u017cy\u0142, a rubryka materia\u0142owa na kartach godzin by\u0142a pusta. Z godzin kierownika projektu odpad\u0142o 9 godzin sprzed zawarcia umowy.<\/p>\r\n<p>S\u0105d przyj\u0105\u0142 te\u017c stawk\u0119 podatku od towar\u00f3w i us\u0142ug wynosz\u0105c\u0105 tylko 16 %: dla prac wykonanych w drugim p\u00f3\u0142roczu 2020 obowi\u0105zywa\u0142a stawka obni\u017cona, wi\u0119c rachunek z wy\u017csz\u0105 stawk\u0105 by\u0142by w tej cz\u0119\u015bci zawy\u017cony. Wykonawca nie odzyska\u0142 1.088,60 \u20ac koszt\u00f3w przeds\u0105dowego wezwania przez pe\u0142nomocnika, bo nie przed\u0142o\u017cy\u0142 samego pisma i nie wykaza\u0142, \u017ce w chwili zlecenia sprawy pe\u0142nomocnikowi zamawiaj\u0105cy by\u0142 ju\u017c w zw\u0142oce (\u00a7 280 ust. 2, \u00a7 286 BGB). Koszty procesu roz\u0142o\u017cono w pierwszej instancji 17 % do 83 %, a w apelacji 10 % do 90 % na niekorzy\u015b\u0107 zamawiaj\u0105cego, przy czym wykonawca dodatkowo poni\u00f3s\u0142 koszty w\u0142asnej nieobecno\u015bci na rozprawie, kt\u00f3ra doprowadzi\u0142a do wyroku zaocznego. Rewizji nie dopuszczono.<\/p>\r\n<h3 style=\"font-size:1.35rem;margin-top:2.2rem\">Czy zamawiaj\u0105cemu op\u0142aca si\u0119 zarzut niegospodarno\u015bci?<\/h3>\r\n<p>Zarzut niegospodarno\u015bci op\u0142aca si\u0119 tylko wtedy, gdy zamawiaj\u0105cy ma konkretne podstawy, by twierdzi\u0107, \u017ce godziny by\u0142y zb\u0119dne, i mo\u017ce to udowodni\u0107 kosztem pozostaj\u0105cym w rozs\u0105dnej proporcji do spornej kwoty. Jako strona obci\u0105\u017cona ci\u0119\u017carem dowodu wp\u0142aca zaliczk\u0119 na bieg\u0142ego i przegrywa, je\u017celi kwestii nie da si\u0119 wyja\u015bni\u0107. W sprawie rozstrzygni\u0119tej przez Oberlandesgericht Brandenburg (wyrok z 11.06.2026 \u2013 10 U 5\/26) samo wyja\u015bnienie jednej z kwestii kosztowa\u0142oby prawie trzy razy wi\u0119cej, ni\u017c zarzut m\u00f3g\u0142 w og\u00f3le przynie\u015b\u0107.<\/p>\r\n<p>Liczby z wyroku pokazuj\u0105 t\u0119 dysproporcj\u0119. Potr\u0105cenie oparte na zarzucie niegospodarno\u015bci dotyczy\u0142o 23.040,15 \u20ac brutto, a warto\u015b\u0107 przedmiotu sporu w obu instancjach s\u0105d ustali\u0142 na kwot\u0119 do 35.000 \u20ac. Aby wyja\u015bni\u0107, czy osuszanie pustek w p\u0142ytach gipsowo-kartonowych by\u0142o bezcelowe, bieg\u0142y s\u0105dowy musia\u0142by przeprowadzi\u0107 badania i pomiary powietrza w pomieszczeniach szacowane na 63.500 \u20ac brutto, czyli oko\u0142o 2,8 raza wi\u0119cej ni\u017c ca\u0142a sporna kwota. Za zgod\u0105 stron s\u0105d odst\u0105pi\u0142 od tych bada\u0144, a bez nich zamawiaj\u0105cy nie udowodni\u0142 swoich twierdze\u0144.<\/p>\r\n<p>Zaliczk\u0119 na opini\u0119 bieg\u0142ego wp\u0142aca strona, kt\u00f3ra wnios\u0142a o przeprowadzenie tego dowodu, a s\u0105d powinien zleci\u0107 opini\u0119 dopiero po wp\u0142acie (\u00a7 17 ust. 1 ustawy o kosztach s\u0105dowych, Gerichtskostengesetz, GKG, oraz \u00a7 379 w zwi\u0105zku z \u00a7 402 ZPO). Dla zamawiaj\u0105cego, kt\u00f3ry musi udowodni\u0107 niegospodarno\u015b\u0107, oznacza to, \u017ce koszty wyja\u015bnienia sprawy najpierw finansuje sam, niezale\u017cnie od wyniku procesu.<\/p>\r\n<p>Je\u017celi zanosi si\u0119 na koszty wyra\u017anie niewsp\u00f3\u0142mierne do warto\u015bci przedmiotu sporu albo znacznie wy\u017csze od zaliczki, kt\u00f3rej za\u017c\u0105da\u0142 s\u0105d, bieg\u0142y musi odpowiednio wcze\u015bnie uprzedzi\u0107 o tym s\u0105d (\u00a7 407a ust. 4 zd. 2 ZPO). Je\u017celi tego nie zrobi, jego wynagrodzenie mo\u017ce zosta\u0107 ograniczone (\u00a7 8a ust. 3 i 4 ustawy o wynagrodzeniach bieg\u0142ych i t\u0142umaczy, Justizverg\u00fctungs- und -entsch\u00e4digungsgesetz, JVEG). Ostrze\u017cenie ma jak najwcze\u015bniej u\u015bwiadomi\u0107 stronom ryzyko kosztowe, aby mog\u0142y jeszcze zrezygnowa\u0107 z nieproporcjonalnie drogiego dowodu (OLG Brandenburg, postanowienie z 30.05.2024 \u2013 6 W 19\/24). Kto mimo to podtrzymuje wniosek dowodowy, musi liczy\u0107 si\u0119 z odpowiednio wy\u017csz\u0105 zaliczk\u0105.<\/p>\r\n<p>O ostatecznym obci\u0105\u017ceniu decyduje stosunek wygranej do przegranej. Wynagrodzenie bieg\u0142ego s\u0105dowego nale\u017cy do wydatk\u00f3w s\u0105du i jest pobierane w pe\u0142nej wysoko\u015bci (poz. 9005 wykazu koszt\u00f3w do GKG), a koszty procesu s\u0105d rozdziela wed\u0142ug tego, w jakiej cz\u0119\u015bci strona wygra\u0142a, a w jakiej przegra\u0142a (\u00a7\u00a7 91, 92 ZPO). Je\u017celi zarzut upadnie, zamawiaj\u0105cy poniesie koszty opinii w cz\u0119\u015bci odpowiadaj\u0105cej przegranej. W sprawie brandenburskiej obci\u0105\u017cono go 90 % koszt\u00f3w post\u0119powania apelacyjnego.<\/p>\r\n<p>Wzrosn\u0105\u0107 mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c warto\u015b\u0107 przedmiotu sporu. Gdy zamawiaj\u0105cy podnosi ewentualny zarzut potr\u0105cenia sporn\u0105 nale\u017cno\u015bci\u0105 wzajemn\u0105, warto\u015b\u0107 sporu zwi\u0119ksza si\u0119 o warto\u015b\u0107 tej nale\u017cno\u015bci, o ile s\u0105d rozstrzygnie o niej ze skutkiem powagi rzeczy os\u0105dzonej (\u00a7 45 ust. 3 GKG), a od tej warto\u015bci zale\u017cy tak\u017ce wynagrodzenie pe\u0142nomocnik\u00f3w (\u00a7 23 ust. 1 zd. 1 Rechtsanwaltsverg\u00fctungsgesetz, RVG). W sprawie brandenburskiej s\u0105d nie doliczy\u0142 ewentualnego potr\u0105cenia z tytu\u0142u niegospodarno\u015bci, bo dotyczy\u0142o ono tego samego przedmiotu co zarzuty przeciwko wysoko\u015bci wynagrodzenia (\u00a7 45 ust. 1 zd. 3 GKG).<\/p>\r\n<p>Pouczaj\u0105ce jest to, w czym zamawiaj\u0105cy w sprawie brandenburskiej wygra\u0142. S\u0105d apelacyjny obni\u017cy\u0142 zas\u0105dzon\u0105 kwot\u0119 z 21.079,16 \u20ac do 15.862,33 \u20ac i odm\u00f3wi\u0142 zwrotu 1.088,60 \u20ac koszt\u00f3w przeds\u0105dowego wezwania przez pe\u0142nomocnika. Obni\u017cka wynika z pozycji, kt\u00f3re musia\u0142 wykaza\u0107 i udowodni\u0107 wykonawca: 64 godzin rozbi\u00f3rki \u0142azienki bez wykazanego zlecenia, rycza\u0142tu materia\u0142owego 1.450 \u20ac bez wskazania zu\u017cytego materia\u0142u i 9 godzin kierownika projektu sprzed zawarcia umowy. Zarzut niegospodarno\u015bci na 23.040,15 \u20ac brutto, kt\u00f3ry musia\u0142 udowodni\u0107 sam zamawiaj\u0105cy, upad\u0142 w ca\u0142o\u015bci.<\/p>\r\n<p>Wynika z tego rozs\u0105dna kolejno\u015b\u0107 obrony. Najpierw warto podnie\u015b\u0107 zarzuty, przy kt\u00f3rych ci\u0119\u017car dowodu spoczywa na wykonawcy: brak zlecenia na poszczeg\u00f3lne prace, godziny niepotwierdzone podpisanymi kartami, czynno\u015bci sprzed zawarcia umowy i materia\u0142 rozliczony bez dowodu zu\u017cycia. Zwykle rozstrzygaj\u0105 je dokumenty i zeznania \u015bwiadk\u00f3w, a je\u017celi kwestia pozostanie niewyja\u015bniona, obci\u0105\u017ca to wykonawc\u0119. Zarzut niegospodarno\u015bci zamawiaj\u0105cy powinien podnosi\u0107 tylko dodatkowo, gdy ma konkretne podstawy, a dowody s\u0105 jeszcze osi\u0105galne.<\/p>\r\n<h3 style=\"font-size:1.35rem;margin-top:2.2rem\">Jak zamawiaj\u0105cy mo\u017ce zabezpieczy\u0107 dowody, zanim elementy budynku zostan\u0105 usuni\u0119te?<\/h3>\r\n<p>Dowody na zb\u0119dne lub nieprzydatne prace trzeba zabezpieczy\u0107, dop\u00f3ki stan na miejscu da si\u0119 jeszcze ustali\u0107, czyli przed demonta\u017cem, wywozem lub kontynuacj\u0105 rob\u00f3t. Najmocniejszym narz\u0119dziem jest samodzielne post\u0119powanie dowodowe (selbst\u00e4ndiges Beweisverfahren), w kt\u00f3rym bieg\u0142y wyznaczony przez s\u0105d ustala stan rzeczy przed procesem albo r\u00f3wnolegle do niego (\u00a7 485 ZPO). Zdj\u0119cia, protoko\u0142y pomiar\u00f3w i szybko sporz\u0105dzona prywatna ekspertyza uzupe\u0142niaj\u0105 zabezpieczenie, ale nie zast\u0119puj\u0105 opinii bieg\u0142ego s\u0105dowego.<\/p>\r\n<p>Je\u017celi sp\u00f3r nie zawis\u0142 jeszcze przed s\u0105dem, strona mo\u017ce wnioskowa\u0107 o pisemn\u0105 opini\u0119 bieg\u0142ego, gdy ma interes prawny w ustaleniu mi\u0119dzy innymi stanu rzeczy, przyczyny szkody lub wady albo nak\u0142adu potrzebnego do ich usuni\u0119cia (\u00a7 485 ust. 2 zd. 1 ZPO). Ustawa przyjmuje, \u017ce taki interes istnieje ju\u017c wtedy, gdy ustalenie mo\u017ce pom\u00f3c unikn\u0105\u0107 procesu (\u00a7 485 ust. 2 zd. 2 ZPO). Po zalaniu mo\u017cna w ten spos\u00f3b wyja\u015bni\u0107, czy elementy budynku s\u0105 tylko zanieczyszczone zarodnikami ple\u015bni, czy ju\u017c przez ni\u0105 poro\u015bni\u0119te.<\/p>\r\n<p>Niezale\u017cnie od tego, czy proces ju\u017c trwa, \u00a7 485 ust. 1 ZPO pozwala na opini\u0119 bieg\u0142ego, gdy przeciwnik si\u0119 na to zgadza albo grozi utrata dowodu lub utrudnienie korzystania z niego. Taka sytuacja powstaje zwykle wtedy, gdy zawilgocone \u015bciany maj\u0105 zosta\u0107 rozebrane albo remont ma by\u0107 kontynuowany. W p\u00f3\u017aniejszym procesie wynik traktuje si\u0119 tak, jakby dow\u00f3d przeprowadzi\u0142 sam s\u0105d orzekaj\u0105cy (\u00a7 493 ust. 1 ZPO), wi\u0119c ustale\u0144 nie trzeba powtarza\u0107.<\/p>\r\n<p>Dor\u0119czenie wniosku zawiesza bieg przedawnienia roszcze\u0144, kt\u00f3rych dotyczy post\u0119powanie (Hemmung, \u00a7 204 ust. 1 pkt 7 BGB), a zawieszenie ko\u0144czy si\u0119 sze\u015b\u0107 miesi\u0119cy po zako\u0144czeniu post\u0119powania (\u00a7 204 ust. 2 zd. 1 BGB). Zabezpieczenie dowod\u00f3w kosztuje, bo zaliczk\u0119 na bieg\u0142ego najpierw wyk\u0142ada wnioskodawca (\u00a7 17 ust. 1 GKG). Jego przewag\u0105 jest moment: bieg\u0142y ogl\u0105da stan rzeczy osobi\u015bcie, zamiast odtwarza\u0107 go po latach. W\u0142a\u015bnie tego zabrak\u0142o zamawiaj\u0105cemu w sprawie brandenburskiej, bo wed\u0142ug bieg\u0142ego s\u0105dowego nie istnieje metoda pozwalaj\u0105ca ustali\u0107 wiek porostu ple\u015bni.<\/p>\r\n<p>Prywatna ekspertyza jest dost\u0119pna szybciej, ale nie wi\u0105\u017ce s\u0105du (\u00a7 286 ust. 1 ZPO). Zamawiaj\u0105cy w sprawie brandenburskiej ju\u017c 27.12.2020 zleci\u0142 rzeczoznawcy opini\u0119, wed\u0142ug kt\u00f3rej osuszanie by\u0142o w og\u00f3le nieodpowiednie. Bieg\u0142y s\u0105dowy nie podzieli\u0142 tej oceny i uzna\u0142 za konieczne dalsze badania, wi\u0119c prywatna ekspertyza nie zmieni\u0142a wyniku. Wczesna dokumentacja nadal ma warto\u015b\u0107, na przyk\u0142ad zdj\u0119cia z dat\u0105 i protoko\u0142y pomiar\u00f3w wilgotno\u015bci, pod warunkiem \u017ce trafi do akt ju\u017c w pierwszej instancji, bo nowe dowody s\u0105d apelacyjny dopuszcza tylko w w\u0105skich granicach (\u00a7 531 ust. 2 ZPO). Kto co musi udowodni\u0107 po odbiorze rob\u00f3t, gdy dochodzi do zalania, opisujemy w artykule o <a href=\"https:\/\/bwlaw.de\/pl\/baza-wiedzy\/regres-ubezpieczyciela-zalanie-niemcy\/\">regresie ubezpieczyciela za zalanie w Niemczech<\/a>.<\/p>\r\n    <\/div>\r\n\r\n    <div class=\"hl rv\" style=\"max-width:760px\">\r\n<span class=\"eyebrow\">Checklista<\/span>\r\n  <h3>Rozliczenie godzinowe bez sporu<\/h3>\r\n  <ul style=\"margin:.8rem 0 0 1.1rem;padding:0\">\r\n    <li style=\"margin:.35rem 0\">Wykonawca: uzgodnij Stundenlohn na pi\u015bmie przed rozpocz\u0119ciem prac, ze stawkami dla ka\u017cdej kategorii pracownika i zasadami rozliczania materia\u0142u. Przy VOB\/B zg\u0142o\u015b prace godzinowe przed rozpocz\u0119ciem (\u00a7 15 ust. 3 zd. 1 VOB\/B).<\/li>\r\n    <li style=\"margin:.35rem 0\">Wykonawca: karty godzin wype\u0142niaj codziennie z opisem prac, miejscem, nazwiskami i przerwami. Rubryka materia\u0142owa nie mo\u017ce by\u0107 pusta, je\u017celi chcesz rozliczy\u0107 rycza\u0142t materia\u0142owy.<\/li>\r\n    <li style=\"margin:.35rem 0\">Wykonawca: ka\u017cde dodatkowe zlecenie, tak\u017ce rozbi\u00f3rk\u0119 jednego pomieszczenia, potwierd\u017a na pi\u015bmie lub mailem, je\u017celi nie s\u0105 uj\u0119te w przedmiarze rob\u00f3t (Leistungsverzeichnis). Bez wykazanego zlecenia s\u0105d wykre\u015bli godziny.<\/li>\r\n    <li style=\"margin:.35rem 0\">Wykonawca: czynno\u015bci sprzed podpisania umowy (pierwsze ustawienie urz\u0105dze\u0144) obejmij umow\u0105 wprost.<\/li>\r\n    <li style=\"margin:.35rem 0\">Wykonawca: po wypowiedzeniu przez zamawiaj\u0105cego wystaw sprawdzalny rachunek ko\u0144cowy (pr\u00fcff\u00e4hige Schlussrechnung).<\/li>\r\n    <li style=\"margin:.35rem 0\">Zamawiaj\u0105cy: podpisuj karty godzin dopiero po sprawdzeniu liczby godzin, a zastrze\u017cenia co do zakresu i potrzeby prac wpisuj od razu na karcie. Przy VOB\/B masz sze\u015b\u0107 dni roboczych (\u00a7 15 ust. 3 zd. 3 VOB\/B).<\/li>\r\n    <li style=\"margin:.35rem 0\">Zamawiaj\u0105cy: zarzut niegospodarno\u015bci formu\u0142uj przez konkretne fakty i zabezpiecz dowody na bie\u017c\u0105co (zdj\u0119cia, niezale\u017cna ekspertyza albo samodzielne post\u0119powanie dowodowe z \u00a7 485 ZPO przed demonta\u017cem). Po latach bieg\u0142y niczego nie odtworzy, a materia\u0142 zg\u0142oszony dopiero w apelacji s\u0105d pominie (\u00a7 531 ust. 2 ZPO).<\/li>\r\n    <li style=\"margin:.35rem 0\">Zamawiaj\u0105cy: zanim podniesiesz zarzut niegospodarno\u015bci, por\u00f3wnaj przewidywany koszt opinii bieg\u0142ego ze sporn\u0105 kwot\u0105 i najpierw podnie\u015b zarzuty, przy kt\u00f3rych ci\u0119\u017car dowodu spoczywa na wykonawcy (zlecenie, godziny bez podpisanej karty, materia\u0142, prace sprzed umowy).<\/li>\r\n    <li style=\"margin:.35rem 0\">Zamawiaj\u0105cy: z\u0142\u0105 jako\u015b\u0107 prac zg\u0142aszaj jako wad\u0119 z wyznaczeniem terminu (\u00a7 634 nr 4, \u00a7\u00a7 280, 281 BGB) i dokumentuj koszt naprawy ofert\u0105 lub faktur\u0105, bo fikcyjnych koszt\u00f3w s\u0105d nie zas\u0105dzi. Napraw\u0119 zlecaj dopiero po bezskutecznym up\u0142ywie terminu.<\/li>\r\n  <\/ul>\r\n    <\/div>\r\n\r\n    <div class=\"prose rv\" style=\"font-size:1.02rem\">\r\n<h3 style=\"font-size:1.35rem;margin-top:2.2rem\">Najcz\u0119stsze pytania<\/h3>\r\n<p><strong>Czy przy rozliczeniu godzinowym wykonawca musi udowodni\u0107, \u017ce godziny by\u0142y konieczne?<\/strong><br>Nie. Wykonawca wykazuje liczb\u0119 godzin i stawk\u0119 (\u00a7 631 ust. 1 BGB). Zarzut, \u017ce godzin by\u0142o za du\u017co, to roszczenie odszkodowawcze zamawiaj\u0105cego z \u00a7 280 ust. 1 BGB, kt\u00f3re zamawiaj\u0105cy musi podnie\u015b\u0107 i udowodni\u0107 (BGH VII ZR 74\/06, OLG Brandenburg 10 U 5\/26).<\/p>\r\n<p><strong>Czy podpisany Stundenzettel zamyka zamawiaj\u0105cemu drog\u0119 do zarzut\u00f3w?<\/strong><br>Tylko co do liczby godzin. Podpis dzia\u0142a jak deklaratoryjne uznanie d\u0142ugu w granicach wpisanych danych. Zamawiaj\u0105cy mo\u017ce nadal twierdzi\u0107, \u017ce godziny by\u0142y zb\u0119dne lub nadmierne, ale musi to udowodni\u0107. Aby podwa\u017cy\u0107 sam\u0105 liczb\u0119 godzin, musi wykaza\u0107, \u017ce wpisy s\u0105 nieprawdziwe i \u017ce nie wiedzia\u0142 o tym przy podpisie.<\/p>\r\n<p><strong>Czym r\u00f3\u017cni si\u0119 umowa VOB\/B od umowy BGB przy kartach godzin?<\/strong><br>W VOB\/B zamawiaj\u0105cy musi zwr\u00f3ci\u0107 karty z zastrze\u017ceniami w ci\u0105gu sze\u015bciu dni roboczych, inaczej uchodz\u0105 za uznane (\u00a7 15 ust. 3 VOB\/B). W umowie wed\u0142ug BGB takiej fikcji nie ma, milczenie zamawiaj\u0105cego nie jest uznaniem (BGH VII ZR 74\/06).<\/p>\r\n<p><strong>Czy wykonawca mo\u017ce pozwa\u0107 o zap\u0142at\u0119, je\u017celi nie by\u0142o odbioru?<\/strong><br>Tak, je\u017celi zamawiaj\u0105cy nie \u017c\u0105da ju\u017c wykonania umowy i broni si\u0119 wy\u0142\u0105cznie roszczeniami pieni\u0119\u017cnymi. Umowa przechodzi wtedy w stosunek rozliczeniowy (Abrechnungsverh\u00e4ltnis), a odbi\u00f3r przestaje by\u0107 przes\u0142ank\u0105 wymagalno\u015bci (BGH VII ZR 301\/13, OLG Brandenburg 10 U 5\/26).<\/p>\r\n<p><strong>Co powinien zrobi\u0107 zamawiaj\u0105cy, kt\u00f3ry uwa\u017ca, \u017ce prace by\u0142y bezsensowne?<\/strong><br>Zebra\u0107 fakty i dowody od razu: zdj\u0119cia, opini\u0119 niezale\u017cnego rzeczoznawcy przed demonta\u017cem, korespondencj\u0119. W procesie musi wskaza\u0107 okoliczno\u015bci \u015bwiadcz\u0105ce o niegospodarno\u015bci i udowodni\u0107 je, najcz\u0119\u015bciej opini\u0105 bieg\u0142ego. Je\u017celi bieg\u0142y nie jest w stanie nic ustali\u0107, niepewno\u015b\u0107 obci\u0105\u017ca zamawiaj\u0105cego.<\/p>\r\n<p><strong>Czy w procesie op\u0142aca si\u0119 zarzuca\u0107 wykonawcy niegospodarno\u015b\u0107?<\/strong><br>Tylko przy konkretnych podstawach i rozs\u0105dnych kosztach dowodu. Zamawiaj\u0105cy ponosi ci\u0119\u017car dowodu, wp\u0142aca zaliczk\u0119 na bieg\u0142ego (\u00a7 17 ust. 1 GKG) i przegrywa, je\u017celi kwestii nie da si\u0119 wyja\u015bni\u0107. W sprawie OLG Brandenburg 10 U 5\/26 same badania dotycz\u0105ce osuszania kosztowa\u0142yby szacunkowo 63.500 \u20ac, a sp\u00f3r dotyczy\u0142 23.040,15 \u20ac.<\/p>\r\n<p><strong>Jak zamawiaj\u0105cy mo\u017ce zabezpieczy\u0107 dowody, zanim elementy budynku zostan\u0105 usuni\u0119te?<\/strong><br>Najpewniej w samodzielnym post\u0119powaniu dowodowym (\u00a7 485 ZPO). Bieg\u0142y wyznaczony przez s\u0105d ustala stan rzeczy, w p\u00f3\u017aniejszym procesie wynik traktuje si\u0119 jak dow\u00f3d przeprowadzony przez s\u0105d orzekaj\u0105cy (\u00a7 493 ust. 1 ZPO), a dor\u0119czenie wniosku zawiesza bieg przedawnienia (\u00a7 204 ust. 1 pkt 7 BGB).<\/p>\r\n<p><strong>Czy z\u0142a jako\u015b\u0107 prac obni\u017ca wynagrodzenie godzinowe?<\/strong><br>Nie automatycznie. Wadliwe wykonanie daje prawa z r\u0119kojmi, w tym odszkodowanie po bezskutecznym wyznaczeniu terminu (\u00a7 634 nr 4, \u00a7\u00a7 280, 281 BGB). Fikcyjnych koszt\u00f3w usuni\u0119cia wady nie mo\u017cna \u017c\u0105da\u0107 (BGH VII ZR 46\/17), trzeba wykaza\u0107 rzeczywisty koszt naprawy albo r\u00f3\u017cnic\u0119 warto\u015bci.<\/p>\r\n<p style=\"font-size:.85rem;color:var(--ink-soft)\">Podstawa opracowania: OLG Brandenburg, wyrok z 11.06.2026 \u2013 10 U 5\/26 (poprzednio LG Frankfurt (Oder), wyrok z 25.08.2023). Orzecznictwo BGH: wyroki z 17.04.2009 \u2013 VII ZR 164\/07, z 28.05.2009 \u2013 VII ZR 74\/06, z 01.02.2000 \u2013 X ZR 198\/97, z 19.01.2017 \u2013 VII ZR 301\/13 i z 22.02.2018 \u2013 VII ZR 46\/17 oraz OLG K\u00f6ln, wyrok z 16.09.2008 \u2013 24 U 167\/07 i OLG Brandenburg, postanowienie z 30.05.2024 \u2013 6 W 19\/24. Przepisy: \u00a7\u00a7 204, 242, 280, 286, 387, 389, 631, 634, 641 BGB, \u00a7 15 VOB\/B, \u00a7\u00a7 91, 92, 286, 287, 379, 402, 407a, 485, 493, 531 ZPO, \u00a7\u00a7 17, 45 GKG i poz. 9005 wykazu koszt\u00f3w GKG, \u00a7 8a JVEG, \u00a7 23 RVG. Stan prawny: wrzesie\u0144 2026. Artyku\u0142 ma charakter informacyjny i nie zast\u0119puje porady prawnej w indywidualnej sprawie.<\/p>\r\n    <\/div>\r\n\r\n    <div class=\"mini-cta rv\"><b>Zamawiaj\u0105cy nie p\u0142aci za prace rozliczane na godziny?<\/b><span style=\"color:var(--ink-soft);font-size:.92rem\">Sprawdzimy umow\u0119, karty godzin i rachunek ko\u0144cowy, ocenimy zarzuty niegospodarno\u015bci i przygotujemy wezwanie albo pozew. Po polsku i po niemiecku.<\/span><a href=\"https:\/\/bwlaw.de\/pl\/specjalizacje\/prawo-budowlane\/#kontakt\" class=\"btn\">Prze\u015blij dokumenty do analizy <span class=\"arr\">\u2192<\/span><\/a><\/div>\r\n    <div class=\"prose rv\" style=\"margin-top:1.5rem\">\r\n      <h3 style=\"font-size:1.1rem\">Powi\u0105zane tematy<\/h3>\r\n      <div class=\"chips\" style=\"margin-top:.8rem\">\r\n        <a href=\"https:\/\/bwlaw.de\/pl\/baza-wiedzy\/stundenzettel-na-budowie-w-niemczech\/\">Stundenzettel i podpis kierownika budowy \u2192<\/a>\r\n        <a href=\"https:\/\/bwlaw.de\/pl\/baza-wiedzy\/odbior-robot-budowlanych-w-niemczech\/\">Odbi\u00f3r rob\u00f3t i protok\u00f3\u0142 bez wykonawcy \u2192<\/a>\r\n        <a href=\"https:\/\/bwlaw.de\/pl\/baza-wiedzy\/schlussrechnung\/\">Rachunek ko\u0144cowy (Schlussrechnung) \u2192<\/a>\r\n        <a href=\"https:\/\/bwlaw.de\/pl\/baza-wiedzy\/wady-budowlane-w-niemczech-ciezar-dowodu\/\">Wady budowlane \u2014 ci\u0119\u017car dowodu \u2192<\/a>\r\n      <\/div>\r\n    <\/div>\r\n  <\/div>\r\n<\/article>\r\n\r\n<section class=\"sec alt\">\r\n  <div class=\"wrap\">\r\n    <div class=\"lawyer rv\">\r\n      <img decoding=\"async\" src=\"\/wp-content\/themes\/bwlaw-child-1\/assets\/img\/dr-artur-barczewski.webp\" alt=\"dr Artur Barczewski\" loading=\"lazy\">\r\n      <div>\r\n        <b>dr Artur Barczewski<\/b>\r\n        <div class=\"role\">niedergelassener europ\u00e4ischer Rechtsanwalt \/ Radca prawny<\/div>\r\n        <p>Autor artyku\u0142u. Prowadzi sprawy klient\u00f3w polskoj\u0119zycznych w ca\u0142ych Niemczech. <a href=\"https:\/\/bwlaw.de\/pl\/zespol\/artur-barczewski\/\">Poznaj sylwetk\u0119 \u2192<\/a><\/p>\r\n      <\/div>\r\n    <\/div>\r\n  <\/div>\r\n<\/section>\r\n\r\n<section class=\"cta-end\">\r\n  <div class=\"glow\"><\/div>\r\n  <div class=\"wrap\">\r\n    <span class=\"eyebrow rv\">Kontakt<\/span>\r\n    <h2 class=\"rv d1\">Twoja sytuacja wygl\u0105da podobnie?<\/h2>\r\n    <p class=\"rv d2\">Ka\u017cda sprawa ma swoje szczeg\u00f3\u0142y, kt\u00f3re zmieniaj\u0105 wynik. Opisz swoj\u0105 \u2014 otrzymasz konkretn\u0105 odpowied\u017a i wycen\u0119.<\/p>\r\n    <div class=\"row rv d3\">\r\n      <a href=\"https:\/\/bwlaw.de\/pl\/specjalizacje\/prawo-budowlane\/#kontakt\" class=\"btn\">Opisz swoj\u0105 spraw\u0119 <span class=\"arr\">\u2192<\/span><\/a>\r\n      <a href=\"tel:+4933555310969\" class=\"phone\">\u260e +49 335 553 10969<\/a>\r\n    <\/div>\r\n  <\/div>\r\n<\/section>\r\n\r\n<footer>\r\n  <div class=\"wrap\">\r\n    <div class=\"foot-grid\">\r\n      <div>\r\n        <div class=\"foot-brand\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"\/wp-content\/themes\/bwlaw-child-1\/assets\/img\/logo-bw.png\" alt=\"Logo BWLAW\" width=\"38\" height=\"26\"><\/div>\r\n        <p>Kanzlei Dr. Barczewski &amp; Dr. Wr\u00f3blewska GbR<br>Rudolf-Breitscheid-Stra\u00dfe 10<br>15230 Frankfurt (Oder), Niemcy<br><a href=\"tel:+4933555310969\">+49 335 553 10969<\/a> \u00b7 <a href=\"mailto:info@bwlaw.de\">info@bwlaw.de<\/a><\/p>\r\n      <\/div>\r\n      <div>\r\n        <div class=\"foot-h\">Specjalizacje<\/div>\r\n        <ul>\r\n          <li><a href=\"https:\/\/bwlaw.de\/pl\/specjalizacje\/prawo-budowlane\/\">Prawo budowlane i VOB\/B<\/a><\/li>\r\n          <li><a href=\"https:\/\/bwlaw.de\/pl\/specjalizacje\/prawo-pracy\/\">Prawo pracy w Niemczech<\/a><\/li>\r\n          <li><a href=\"https:\/\/bwlaw.de\/pl\/specjalizacje\/windykacja\/\">Windykacja w Niemczech<\/a><\/li>\r\n          <li><a href=\"https:\/\/bwlaw.de\/pl\/specjalizacje\/prawo-spolek\/\">Obs\u0142uga firm i zak\u0142adanie sp\u00f3\u0142ek<\/a><\/li>\r\n          <li><a href=\"\/pl\/wadliwy-samochod-z-niemiec\/\">Wadliwy samoch\u00f3d z Niemiec<\/a><\/li>\r\n        <\/ul>\r\n      <\/div>\r\n      <div>\r\n        <div class=\"foot-h\">Informacje<\/div>\r\n        <ul>\r\n          <li><a href=\"\/pl\/\">Strona g\u0142\u00f3wna<\/a><\/li>\r\n          <li><a href=\"https:\/\/bwlaw.de\/pl\/baza-wiedzy\/\">Baza wiedzy<\/a><\/li>\r\n          <li><a href=\"\/pl\/kontakt\/\">Kontakt i dojazd<\/a><\/li>\n          <li><a href=\"https:\/\/bwlaw.de\/pl\/impressum\/\">Impressum<\/a><\/li>\r\n          <li><a href=\"https:\/\/bwlaw.de\/pl\/ochrona-danych\/\">Ochrona danych (Datenschutz)<\/a><\/li>\r\n        <\/ul>\r\n      <\/div>\r\n    <\/div>\r\n    <div class=\"foot-bottom\">\r\n      <span>\u00a9 2026 BWLAW \u00b7 Kanzlei Dr. Barczewski &amp; Dr. Wr\u00f3blewska GbR<\/span>\r\n      <span>niedergelassene europ\u00e4ische Rechtsanw\u00e4lte \/ Radcowie prawni \u00b7 Frankfurt (Oder)<\/span>\r\n    <\/div>\r\n  <\/div>\r\n<\/footer>\r\n\r\n<div class=\"sticky-cta\">\r\n  <a href=\"tel:+4933555310969\" class=\"call\">\u260e Zadzwo\u0144<\/a>\r\n  <a href=\"https:\/\/bwlaw.de\/pl\/specjalizacje\/prawo-budowlane\/#kontakt\" class=\"book\">Opisz spraw\u0119<\/a>\r\n<\/div>\r\n\r\n<script type=\"application\/ld+json\">\r\n{\r\n  \"@context\": \"https:\/\/schema.org\",\r\n  \"@graph\": [\r\n    {\r\n      \"@type\": \"Article\",\r\n      \"headline\": \"Stundenlohn w Niemczech: kto musi udowodni\u0107, \u017ce wykonawca naliczy\u0142 za du\u017co godzin?\",\r\n      \"description\": \"Stundenlohn w Niemczech: wykonawca dowodzi liczby godzin, zamawiaj\u0105cy niegospodarno\u015bci. OLG Brandenburg 10 U 5\/26 o Stundenzettlach i zap\u0142acie bez odbioru.\",\r\n      \"inLanguage\": \"pl\",\r\n      \"author\": {\r\n        \"@type\": \"Person\",\r\n        \"name\": \"dr Artur Barczewski\",\r\n        \"url\": \"https:\/\/bwlaw.de\/pl\/zespol\/artur-barczewski\/\"\r\n      },\r\n      \"publisher\": {\r\n        \"@type\": \"LegalService\",\r\n        \"name\": \"BWLAW \u2013 Kanzlei Dr. Barczewski & Dr. Wroblewska GbR\",\r\n        \"url\": \"https:\/\/bwlaw.de\/\"\r\n      },\r\n      \"datePublished\": \"2026-09-10\",\r\n      \"dateModified\": \"2026-09-17\",\r\n      \"mainEntityOfPage\": \"https:\/\/bwlaw.de\/pl\/baza-wiedzy\/stundenlohn-w-niemczech-zawyzone-godziny\/\"\r\n    },\r\n    {\r\n      \"@type\": \"FAQPage\",\r\n      \"mainEntity\": [\r\n        {\r\n          \"@type\": \"Question\",\r\n          \"name\": \"Czy przy rozliczeniu godzinowym wykonawca musi udowodni\u0107, \u017ce godziny by\u0142y konieczne?\",\r\n          \"acceptedAnswer\": {\r\n            \"@type\": \"Answer\",\r\n            \"text\": \"Nie. Wykonawca wykazuje liczb\u0119 godzin i stawk\u0119 (\u00a7 631 ust. 1 BGB). Zarzut, \u017ce godzin by\u0142o za du\u017co, to roszczenie odszkodowawcze zamawiaj\u0105cego z \u00a7 280 ust. 1 BGB, kt\u00f3re zamawiaj\u0105cy musi podnie\u015b\u0107 i udowodni\u0107 (BGH VII ZR 74\/06, OLG Brandenburg 10 U 5\/26).\"\r\n          }\r\n        },\r\n        {\r\n          \"@type\": \"Question\",\r\n          \"name\": \"Czy podpisany Stundenzettel zamyka zamawiaj\u0105cemu drog\u0119 do zarzut\u00f3w?\",\r\n          \"acceptedAnswer\": {\r\n            \"@type\": \"Answer\",\r\n            \"text\": \"Tylko co do liczby godzin. Podpis dzia\u0142a jak deklaratoryjne uznanie d\u0142ugu w granicach wpisanych danych. Zamawiaj\u0105cy mo\u017ce nadal twierdzi\u0107, \u017ce godziny by\u0142y zb\u0119dne lub nadmierne, ale musi to udowodni\u0107. Aby podwa\u017cy\u0107 sam\u0105 liczb\u0119 godzin, musi wykaza\u0107, \u017ce wpisy s\u0105 nieprawdziwe i \u017ce nie wiedzia\u0142 o tym przy podpisie.\"\r\n          }\r\n        },\r\n        {\r\n          \"@type\": \"Question\",\r\n          \"name\": \"Czym r\u00f3\u017cni si\u0119 umowa VOB\/B od umowy BGB przy kartach godzin?\",\r\n          \"acceptedAnswer\": {\r\n            \"@type\": \"Answer\",\r\n            \"text\": \"W VOB\/B zamawiaj\u0105cy musi zwr\u00f3ci\u0107 karty z zastrze\u017ceniami w ci\u0105gu sze\u015bciu dni roboczych, inaczej uchodz\u0105 za uznane (\u00a7 15 ust. 3 VOB\/B). W umowie wed\u0142ug BGB takiej fikcji nie ma, milczenie zamawiaj\u0105cego nie jest uznaniem (BGH VII ZR 74\/06).\"\r\n          }\r\n        },\r\n        {\r\n          \"@type\": \"Question\",\r\n          \"name\": \"Czy wykonawca mo\u017ce pozwa\u0107 o zap\u0142at\u0119, je\u017celi nie by\u0142o odbioru?\",\r\n          \"acceptedAnswer\": {\r\n            \"@type\": \"Answer\",\r\n            \"text\": \"Tak, je\u017celi zamawiaj\u0105cy nie \u017c\u0105da ju\u017c wykonania umowy i broni si\u0119 wy\u0142\u0105cznie roszczeniami pieni\u0119\u017cnymi. Umowa przechodzi wtedy w stosunek rozliczeniowy (Abrechnungsverh\u00e4ltnis), a odbi\u00f3r przestaje by\u0107 przes\u0142ank\u0105 wymagalno\u015bci (BGH VII ZR 301\/13, OLG Brandenburg 10 U 5\/26).\"\r\n          }\r\n        },\r\n        {\r\n          \"@type\": \"Question\",\r\n          \"name\": \"Co powinien zrobi\u0107 zamawiaj\u0105cy, kt\u00f3ry uwa\u017ca, \u017ce prace by\u0142y bezsensowne?\",\r\n          \"acceptedAnswer\": {\r\n            \"@type\": \"Answer\",\r\n            \"text\": \"Zebra\u0107 fakty i dowody od razu: zdj\u0119cia, opini\u0119 niezale\u017cnego rzeczoznawcy przed demonta\u017cem, korespondencj\u0119. W procesie musi wskaza\u0107 okoliczno\u015bci \u015bwiadcz\u0105ce o niegospodarno\u015bci i udowodni\u0107 je, najcz\u0119\u015bciej opini\u0105 bieg\u0142ego. Je\u017celi bieg\u0142y nie jest w stanie nic ustali\u0107, niepewno\u015b\u0107 obci\u0105\u017ca zamawiaj\u0105cego.\"\r\n          }\r\n        },\r\n        {\r\n          \"@type\": \"Question\",\r\n          \"name\": \"Czy w procesie op\u0142aca si\u0119 zarzuca\u0107 wykonawcy niegospodarno\u015b\u0107?\",\r\n          \"acceptedAnswer\": {\r\n            \"@type\": \"Answer\",\r\n            \"text\": \"Tylko przy konkretnych podstawach i rozs\u0105dnych kosztach dowodu. Zamawiaj\u0105cy ponosi ci\u0119\u017car dowodu, wp\u0142aca zaliczk\u0119 na bieg\u0142ego (\u00a7 17 ust. 1 GKG) i przegrywa, je\u017celi kwestii nie da si\u0119 wyja\u015bni\u0107. W sprawie OLG Brandenburg 10 U 5\/26 same badania dotycz\u0105ce osuszania kosztowa\u0142yby szacunkowo 63.500 \u20ac, a sp\u00f3r dotyczy\u0142 23.040,15 \u20ac.\"\r\n          }\r\n        },\r\n        {\r\n          \"@type\": \"Question\",\r\n          \"name\": \"Jak zamawiaj\u0105cy mo\u017ce zabezpieczy\u0107 dowody, zanim elementy budynku zostan\u0105 usuni\u0119te?\",\r\n          \"acceptedAnswer\": {\r\n            \"@type\": \"Answer\",\r\n            \"text\": \"Najpewniej w samodzielnym post\u0119powaniu dowodowym (\u00a7 485 ZPO). Bieg\u0142y wyznaczony przez s\u0105d ustala stan rzeczy, w p\u00f3\u017aniejszym procesie wynik traktuje si\u0119 jak dow\u00f3d przeprowadzony przez s\u0105d orzekaj\u0105cy (\u00a7 493 ust. 1 ZPO), a dor\u0119czenie wniosku zawiesza bieg przedawnienia (\u00a7 204 ust. 1 pkt 7 BGB).\"\r\n          }\r\n        },\r\n        {\r\n          \"@type\": \"Question\",\r\n          \"name\": \"Czy z\u0142a jako\u015b\u0107 prac obni\u017ca wynagrodzenie godzinowe?\",\r\n          \"acceptedAnswer\": {\r\n            \"@type\": \"Answer\",\r\n            \"text\": \"Nie automatycznie. Wadliwe wykonanie daje prawa z r\u0119kojmi, w tym odszkodowanie po bezskutecznym wyznaczeniu terminu (\u00a7 634 nr 4, \u00a7\u00a7 280, 281 BGB). Fikcyjnych koszt\u00f3w usuni\u0119cia wady nie mo\u017cna \u017c\u0105da\u0107 (BGH VII ZR 46\/17), trzeba wykaza\u0107 rzeczywisty koszt naprawy albo r\u00f3\u017cnic\u0119 warto\u015bci.\"\r\n          }\r\n        }\r\n      ]\r\n    }\r\n  ]\r\n}\r\n<\/script>\r\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Firmy budowlane Windykacja Obs\u0142uga firm i sp\u00f3\u0142ki Prawo pracy Samochody Baza wiedzy EN DE PL Kontakt z radc\u0105 prawnym \u2192 \u2630 Strona g\u0142\u00f3wna\/Baza wiedzy\/Prawo budowlane Prawo budowlane Stundenlohn w Niemczech: kto musi udowodni\u0107, \u017ce wykonawca naliczy\u0142 za du\u017co godzin? Rozliczenie na godziny (Stundenlohn) jest wygodne dla wykonawcy, ale po zako\u0144czeniu rob\u00f3t zamawiaj\u0105cy cz\u0119sto twierdzi, \u017ce [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":4416,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"template-bwlaw-page.php","meta":{"footnotes":"","rank_math_title":"Stundenlohn: kto udowadnia zawy\u017cone godziny? | BWLAW","rank_math_description":"Stundenlohn w Niemczech: wykonawca dowodzi liczby godzin, zamawiaj\u0105cy niegospodarno\u015bci. OLG Brandenburg 10 U 5\/26 o Stundenzettlach i zap\u0142acie bez odbioru.","rank_math_focus_keyword":"stundenlohn","rank_math_robots":[]},"class_list":["post-5228","page","type-page","status-publish","hentry"],"bwlaw_import":{"lang":"pl","template":"template-bwlaw-page.php"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bwlaw.de\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/5228","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bwlaw.de\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/bwlaw.de\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bwlaw.de\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bwlaw.de\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5228"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bwlaw.de\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/5228\/revisions"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bwlaw.de\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/4416"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bwlaw.de\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5228"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}